صندوقچه

درود بر همه دوستان، من خبرنگار اقتصادی و گردشگری هستم با توجه به رشته تحصیلی و همچنین علاقه خودم سعی می‌کنم مطالب اقتصادی و گردشگری نوشته شده توسط خودم را برای مطالعه شما بزرگواران منتشر کنم.

گلخانه های خورشیدی، دروازه تولید محصول سالم و ارزان
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ۱۱:٢٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۱٧
 

 

تولید در محیطی پاک

با پیشرفت علم، راه های تولید غذا هر روز وارد مرحله جدیدی می شود به گونه ای که با حذف روش های سنتی و تلفیق تکنولوژی های مدرن با نیازهای نوین بشر، امروزه انواع و اقسام گیاهان مصرفی را می توان تولید کرد در حالی که امکان وقوع چنین تحولی در گذشته فقط در قالب رویایی دست نیافتنی محصور می ماند؛ مثلا تا چند دهه پیش، تولید محصولی مانند توت فرنگی در زمستان غیرممکن به نظر می رسید، اما امروزه به سادگی و تقریبا در هر شرایط آب و هوایی می توان با استفاده از سیستم های نوین کشت گلخانه ای آن را تولید کرد. از این رو، روش اخیر را می توان جزء یکی از متدهای تلفیقی نوین وموثر دانست که در حال حاضر از جایگاه ویژه ای در امر تولید غذا، افزایش سلامت جامعه، کاهش تورم، رونق کسب و کار و شاخصه های مهم اقتصادی مختلفی برخوردار است. مهم ترین مزیت تولیدات گلخانه ای این است که می توان محصول موردنظر را در مدت زمان کمتر، با کیفیت بالا و بازارپسندی در خور توجه به جامعه هدف عرضه نمود. برای تولید و پرورش تجاری گیاهان مرغوب در تمام طول سال، باید شرایط محیطی مطلوب به همراه کنترل عوامل خسارت زا نظیر باد، طوفان های ویرانگر، سرما، یخبندان و... از طریق ساختمان و عوامل موثری که گیاهان در حالت طبیعی با وجود آنها رشد پیدا می کنند را مهیا نمود. با توجه به نیاز روزافزون بازار، چه از نظر تولید گل و گیاهان زینتی و چه از نظر سبزیجات و صیفی جات خارج از فصل، این روش تولید امروزه به یکی از سود آورترین بخش های کشاورزی تبدیل شده است.

تامین انرژی لازم مهم ترین فاکتور تولید

 به دلیل اینکه رشد گیاهان در آب و هوای گرم امکان پذیر است، تامین انرژی لازم ، و نحوه انتقال آن به گیاهان برای انجام عمل فتوسنتز و در نهایت تولید اقتصادی بسیار مهم است. شاید جالب باشد که بدانید اهمیت وجود انرژی در گلخانه آنچنان است که در اثر خاموش شدن مولدهای انرژی (هیترها) گلخانه در برخی مناطق سردسیر (به مدت یک تا دو ساعت) ممکن است گیاهان در اثر شوک ناشی از افت شدید دما آسیب دیده و یا اینکه به طور کلی دچار سرمازدگی شوند. در چنین شرایطی هیچ گونه راهی برای نجات گلخانه وجود ندارد و تولیدکننده متحمل ضرر مالی فراوان می شود.

 به همین سبب، استفاده از مولد انرژی نقش حیاتی در استمرار فعالیت یک گلخانه به عهده دارد. اما به رغم اهمیت مصرف سوخت و تامین انرژی لازم، باید توجه داشت که منابع انرژی فسیلی به شدت در حال کاهش است و استفاده از آنها با مشکلات عدیده ای از قبیل سهمیه بندی احتمالی، افزایش قیمت، خطرات فنی مانند انفجار و یا خرابی آنی هیتر و مسائل متنوع دیگری مواجه است. در کنار همه این موارد اگر آلوده شدن محیط زیست توسط حجم گسترده دی اکسید و منواکسید کربن و سایر گازهای گلخانه ای را اضافه کنیم به راحتی می توان دریافت که برای تولید محصولاتی مانند توت فرنگی، آلوئه ورا، صیفی جات، گل های مرغوب و موارد بیشمار دیگر باید هزینه بسیار زیاد و گزافی را پرداخت.

نیازهای سوختی یک گلخانه

مصرف سوخت گازوئیل برای محصولاتی مانند سبزی و صیفی معمولا کمی بیشتر از گلخانه هایی است که در آنجا گل پرورش داده می شود. از این رو در مناطق نیمه گرمسیری 20 تا 25 هزار لیتر سوخت فقط برای 30 هزار متر مربع در یک سال مورد نیاز است که این میزان تقریبا معادل سوخت 60 کامیون نیمه سنگین در یک روز است. برای نقاط سردسیر به ازاء همین مقدار 30000 لیتر مورد نیاز است که این مقدار، تقریبا معادل سوخت 80 دستگاه کامیون در یک روز است. به طور کلی سیستم گرمایشی یک گلخانه می تواند از مدل های سیستم حرارت مرکزی و موضعی پیروی کند و هر کدام از این دو مدل مستلزم سوزاندن حجم زیادی از گازوئیل است.

متاسفانه در این بین بعضی از هیترهای وارداتی که در گلخانه ها استفاده می شوند از استاندارد مشخصی تبعیت نکرده و یا اینکه به علت عدم سرویس دهی مناسب، حجم بیشتری از سوخت را در حالی مصرف می کنند که بازدهی انرژی کمتری نیز از خود نشان می دهند. هر چند که چند دهه ای از ورود تکنولوژی تولید محصولات گلخانه ای نوین و امروزی به کشورمان می گذرد، اما فرهنگ سازی مناسب در خصوص مدیریت بهینه مصرف انرژی هنوز نهادینه نشده است. به همین دلیل در کنار اصلاح روش های مصرف انرژی، باید به دنبال سیستم های نوینی بود که دغدغه های مربوط به مصرف انرژی را تا حدود بسیار زیادی کاهش دهد.از طرفی در صورتی که یارانه های مربوط به بخش مصرف انرژی در بخش تولیدات گلخانه ای شاهد تغییراتی شود، توجیه اقتصادی عاقلانه و منطقی در ارتباط با محصولات گلخانه ای ممکن است دیگر مانند گذشته نباشد.

انرژی خورشیدی، بهترین گزینه ارزان، بی خطر، مطمئن، قابل دسترس و موثر

انرژی خورشیدی که از مدت ها پیش توجه اکثر دانمشندان را به خود جلب کرده بود، امروزه تبدیل به عاملی در جهت توسعه اقتصادی و افزایش بهره وری شده است. از این رو، این منبع غنی و تمام ناشدنی تنها فاکتوری از انرژی است که 100 درصد با محیط زیست همخوانی دارد و غیر از هزینه اولیه هیچ گونه مبلغی را از تولید کننده نمی گیرد.

این سیستم که اخیرا توسط شرکتی در هشتگرد کرج در یک گلخانه مورد بهره برداری قرار گرفته است به گونه ای عمل می کند که در نوع خود بسیار جالب و در خور توجه است. تکنولوژی گلخانه های خورشیدی که فقط چند دهه از تولید و بهره وری آن در جهان می گذرد، اخیرا توسط کشورهایی مانند چین که با مشکلات عدیده انرژی روبرو هستند توسعه یافته است.

 سیستم تولید انرژی به وسیله نورخورشید که در گلخانه ها مستقر است بدین صورت عمل می کند که طی روز، حجم گسترده ای از پرتوها را به خود جذب می کند و سپس به آرامی و براساس نیاز موجود، انرژی لازم را در فضای گلخانه آزاد می کند.

همچنین این امکان وجود دارد که در چنین گلخانه هایی با استفاده از مبدل های نوری متناسب با موقعیت توپوگرافی و ظرفیت گلخانه، نیازهای الکتریکی سیستم های تهویه، سرمایشی و حتی روشنایی که نیاز حیاتی به نیروی الکتریکی دارند را تامین نمایند.

با این حال مزایای گسترده و کلان دیگری را می توان برای انرژی خورشیدی که مورد استفاده گلخانه قرار می گیرد متصور شد که از آن جمله می توان به حذف مواردی مانند هزینه های سوخت، خطرات مربوط به آتش سوزی در گلخانه، نصب هیتر و مخزن ذخیره سازی سوخت، اشاره کرد. همچنین مزایای عمده دیگری مانند مستقل شدن سیستم گلخانه از انرژی های سنتی ورود تکنولوژی های نوین و امکان توسعه پایدار در آینده نیز برای تولیدکننده محتمل است.

همچنین توسعه سیستم های گلخانه ای که از انرژی خورشیدی استفاده می کنند آنچنان است که طیف قابل ملاحظه ای از دانش آموختگان بخش کشاورزی که با چالش های متعددی دست و پنجه نرم می کنند، به خود جذب خواهد کرد و در نهایت حجم تولیدات و محصولات متنوع از گلخانه ها به بیشترین مقدار خود خواهد رسید. لذا از مسئولان امر انتظار می رود که با تسهیل ورود آسان تر و فراگیرتر شدن چنین سیستم هایی، راه برای توسعه کشور در راستای تغییر روش های سنتی نه چندان کارآمد، که هیچ گونه سنخیتی با شرایط امروز کشور و جهان ندارد، بازسازد.

ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره 133