صندوقچه

درود بر همه دوستان، من خبرنگار اقتصادی و گردشگری هستم با توجه به رشته تحصیلی و همچنین علاقه خودم سعی می‌کنم مطالب اقتصادی و گردشگری نوشته شده توسط خودم را برای مطالعه شما بزرگواران منتشر کنم.

کشتی های تفریحی ، ناجی صنعت گردشگری ایران
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ۱٠:٥٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱٠/۱٠
 

 از راه یابی انسان به آبهای آزاد چندین قرن گذشته ، از همان ابتدا که انسان دل به دریا زد و راه خود را برای رسیدن به دیگر سرزمین های ناشناخته از طریق اقیانوسها انتخاب کرد، صنعت دریانوردی تغییراتی شگرفی را به خود دیده است.

در واقع صنعت دریانوردی و کشتی سازی از همان روزها آغازین برای بشر جذابیتی مخصوص به خود داشت و رفته رفته این صنعت جالب و جذاب تکامل یافت. نباید فراموش کرد که ابتدا هرگز این کشتی ها به منظور تفریح و گردش ساخته نشدند بلکه مصارف اقتصادی و نظامی به تکامل این صنعت کمک کرد و بهانه ای شد برای رشد و تکامل این صنعت و همین رشد باعث ظهور بخشی در صنعت جدید گردشگری شد و این بخش گردشگری دریایی یا همان کروزهای امروزی نام گرفت.

در ابتدا این صنعت نوظهور به دلیل عدم تکمیل و رشد متناسب صنایع وابسته و البته دانش دریایی، خاطرات نامناسبی چون فاجعه کشتی مسافری تایتانیک را در تاریخ ثبت کرد. اما همین فجایع مقدمه ای برای پیشرفت های آن شد. به طور کلی صنعت کشتی سازی و دریانوردی در کشورهای ساحلی از رونق خوبی برخوردار بوده و هست. از جمله این کشورها انگلستان را می توان نام برد که در زمینه ساخت کشتی تجربیات مناسبی داشته و امروز در زمینه ساخت کشتی های تفریحی به همراه کره جنوبی ، استرالیا نام نیکی از خود برجای گذاشته اند و حتی ترکیه همسایه غربی ایران نیز به تازگی از مقام مناسبی در این صنعت برخوردار شده.

 این کشورها از فاجعه کشتی مسافری تایتانیک درس های مناسبی گرفتند و امروزه همه تجربیات خود را در زمینه ساختن کشتی های مسافرتی (کروزها) فوق مدرن یا همان کروزها به کار گرفته اند و پیشرفت چشمگیری نیز داشته اند و توانسته اند کشتی های بسیار مدرن توریستی را روانه آبهای آزاد کنندو شرکت ها یا دفاتر توریستی را در برقراری خطوط کشتیرانی در سطح جهانی یاری کنند.

صنعت گردشگری در ابتدا زیاد به این کشتی های تفریحی خوش آمد گویی نکرد و در واقع این کشتی ها مغلوب صنعت هوایی و هواپیماهای تجاری شدند و تبدیل به دنیایی بسیار کوچک و مخصوص ثروتمندان و قایق های کوچک تفریحی آنها شد. اما از آنجایی که هواپیما ها قادر نبودند بسیاری از خواسته های انسان را برای رسیدن به سرزمین های ناشناخته را برآورده کنند و در بسیاری از مکان های توریستی استفاده از آنها غیر ممکن بود ،  دوباره این کشتی ها بودند که نظر گردشگران و برگزار کنندگان تورهای گردشگری را به خود جلب کردند و توانستند جای خود را در صنعت گردشگری بین المللی تثبیت کنند. به همین دلیل دو دهه است که دوباره صدای سوت کشتی های تفریحی را هنگام ترک بنادر می شنویم بطوری که امروزه این کشتی ها از جایگاه ویژه ای در صنعت بسیار درآمد زای گردشگری برخوردار شده اند.

به عنوان مثال در حال حاضر آگهی های تبلیغاتی بسیاری زیادی درباره تورهای تفریحی دریایی یا همان کروزها در مناطق مختلف جهان مثل قطب شمال ، سیبری یا حتی جزایر بسیار زیبایی در دور دورافتاده ترین نقاطه جهان را در جراید می بینیم.

 این تورهای تفریحی اینگونه برگزار می شوند که گردشگران با یکی از کشتی های تفریحی که در واقع هتلی بسیار مجلل و شناور هستند به نزدیکی این مناطق دور افتاده می روند و در نزدیکی آن لنگر می اندازند و گردشگران با قایق های کوچک وارد جزیره ها می شوند و همراه بومیان آن جزیره مدتی را در کنار بومیان منطقه و به روش آنها زندگی را تجربه می کنند درست همان حسی که کریستف کلمب در زمان کشف قاره جدید آمریکا داشت، قدم به ساحلی ناشناخته خواهند گذاشت .

این کشتی های مدرن تفریحی با امکانات تفریحی و رفاهی خود توانسته اند اکنون به عنوان یکی از ارکان اصلی و تقویت کننده صنعت گردشگری هر کشوری به شمار آیند به گونه ای که اکثر کشورها و شرکت های گردشگری بین المللی با ایجاد روابط بسیار نزدیک با دیگر کشورهای ساحلی و مناطق مستعد برای گردشگری دریایی اقدام به برقراری خطوط کشتی رانی تفریحی در آنها کنند.

 این رشد آنقدر سریع اتفاق افتاده که شاید بسیاری از صنایع مربوط به این صنعت از این رشد ناگهانی جا مانده اند و نتوانسته اند خودشان را به این صنعت نزدیک کنند ، به عنوان مثال می توان از زیرساخت های کشتی رانی و بنادر نیز نام برد و همچنین در زمینه اطلاع رسانی برای خطوط جدید کشتی رانی به علاقمندان کشتی های تفریحی و گردشگری دریایی امروزه حتی مجله های تخصصی نیز به چاپ می رسد که می توان به عنوان مثال از مجله jetline cruise نام برد. در اینگونه مجله ها هر روز شاهد اخباری تازه از برقراری خطوط کشتیرانی تفریحی و مقاصد جدید آنها در دورافتاده ترین مناطق جهان هستیم و همچنین اطلاعات بسیار مفیدی از نحوه برگزاری تورهای دریایی را در آنها به دست خواهیم آورد.

این هتل های فوق مدرن شناور پس از ترک بندرگاه شاید تا مدتها هیچ نیازی به پهلو گرفتن در خشکی را نداشته باشد و حتی مسافران این کشتی ها هم هرگز دلشان برای خشکی تنگ نشود. چون تمام امکانات رفاهی و لوازم مورد نیاز خود را در طول این سفر پرماجرا را در اختیار دارند حتی می توان از این امکانات زمین های گلف، پیست های موج سواری ، استخر و سونا را نیز نام برد، بنابراین درواقع این کشتی ها یک شهر متحرک هستند که برای مدتی نیازی به دنیای اطراف خود ندارند.

این صنعت یعنی صنعت گردشگری دریایی آنچنان با سرعت سرسام آور در حال رشد و گسترش است که شاید دیگر صنایع مجبور شده اند با توانی دوبرابر برای رسیدن به آن تلاش کنند .  بنابراین حضور کشتی های تفریحی در ساحل کشورهای ساحلی علاوه بر رونق صنعت گردشگری در سطح بین المللی می تواند صنایع وابسته را نیز رونق ببخشد. شاید به تعبیر دیگر بتوان عنوان کرد که این کشتی ها می توانند صنعت غرق شده گردشگری کشورهای ساحلی را نجات دهند.

ارزش این کشتی ها برای صنعت گردشگری بین المللی در واقع بزرگی آنهاست چون هر یک از این کشتی ها قادر به حمل تعداد زیادی مسافر هستند – به عنوان مثال هستند برخی از این کشتی ها که حدود 1500 نفر مسافر را در خود جای می دهند- که این امتیاز از نظر اقتصادی برای شرکت ها بسیار صرفه اقتصادی خواهند داشت بنابراین این امتیاز باعث شده که کروزهای امروزی توان رقابت به هواپیماها را داشته باشند.

باتوجه به توانمندی بسیار بالای این کشتی های گردشگری امروزه هر منطقه ای که دارای رودخانه یا دریای قابل کشتیرانی باشد در واقع یک پتانسیل بسیار مناسب و جالب برای جذب گردشگران دریایی خواهد بود. به همین دلیل، شاید این کشتی های دریایی یا همان کروزها را می توان گنج های شناوری توصیف کرد برای رونق صنعت گردشگری کشورها .

 امروزه پس از رونق زیاد این گونه سفرهای تفریحی در جهان، توجه اکثر شرکت های گردشگری و توریستی بخصوص خطوط کشتیرانی تفریحی به منطقه خلیج فارس جلب شده است. این منطقه با اقلیم بسیار مناسب و پیشنه بسیار کهن تاریخی به عنوان یکی از مقاصد اصلی کشتی های کروز در نظر گرفته شده است و این موضوع فرصتی طلایی را برای کشورهای حاشیه خلیج فارس به ارمغان آورده است تا بتوانند صنعت گردشگری خود را به بهترین رتبه ارتقاع دهند.

در این زمینه می توان گفت : در حاشیه یکی از نمایشگاههای صنعت گردشگری که اوایل سال 2011 میلادی در امارات متحده عربی برگزار شده عنوان شده است که این کشور در سال 2007 میلادی تنها توانسته 55 کشتی کوچک گردشگری را پذیرایی کنند اما در سال 2010 میلادی همین کشور توانسته 103 کشتی کروز را همراه با 390 هزار گردشگر خارجی به سمت خود هدایت کند و از مسافران آنها به خوبی پذیرایی کند. این ارقام و اعداد بیانگر رشد و گسترش این صنعت در منطقه است  و البته زنگ خطری برای دیگر کشورها که نتوانسته اند از این رشد سهمی برای خود درنظر بگیرند.

از سوی دیگر رشد صنعت گردشگری دریایی در منطقه خلیج فارس موضوعی است که بیان گر اهمیت این خلیج و موقعیت استراتژیک آن نه فقط برای نفت بلکه برای عبور و مرور گردشگران نیز خواهد بود. بنابراین این فقط دلارهای نفتی نیست که از طریق این خلیج جابه جا خواهد شد بلکه دلارهای گردشگران نیز می تواند در این خلیج به راحتی سازنده هر کشوری در حاشیه آن باشد.

این اهمیت باعث شده که کشورهای حاشیه خلیج فارس درگیر رقابتی بسیار شدید برای جلب هرچه بیشتر گردشگران به سمت خود شوند وسعی کنند صدای سوت کشتی های بیشتری را در بنادر خود بشنوند. به عنوان مثال بندر ابوظبی توانسته با برقراری زیرساخت های بسیار دقیق و شرایط مناسب برای پهلوگرفتن کشتی های تفریحی بسیار بزرگ به عنوان یکی از اصلی ترین بنادر تفریحی منطقه جای خود را تثبیت کند و از سوی دیگر می تواند اقدام کشور قطر برای جلب گردشگران دریایی را اینگونه عنوان کرد که این کشور با به اجرا گذاشتن قوانین جدیدی مثل سهولت صدور ویزا برای گردشگرانی که از طریق اینگونه کشتی ها وارد خاک قطر  می شوند، نام برد بنابراین اینگونه اقدام ها به جلب نظر شرکت های گردشگری ، توریستی و بخصوص صاحبان کشتی های تفریحی برای ارسال کشتی های تفریحی خود به این کشور کرده است به گزارش مسئولان این کشور مراحل صدور ویزا برای گردشگران دریایی در کشور قطر کمتر از یک ساعت خواهد بود. یا اینکه عمان توانسته جاذبه های توریستی خود را به گونه ای در سطح بین المللی مطرح کند که این شرکت ها قانع شوند کشتی های تفریحی آنها در سواحل این کشور بسیار کوچک حاشیه خلیج فارس لنگر اندازند.

حالا با توجه به این رقابت بسیار نزدیک و شدید در منطقه، سئوال اصلی اینجاست که سهم ایران از این صنعت چقدر است؟ کشوری که شاید برای رشد صنعت گردشگری دریایی خود فقط به راه اندازی کشتی کوچکی به نام میرزا کوچک خان در دریای خزر بسنده کرده است و سواحل جنوبی کشور را با این هم پتانسیل فراموش کرده است.

 ایران به عنوان مالک طولانی ترین ساحل در خلیج فارس اگر قصد رشد و گسترش صنعت گردشگری خود را بخصوص در زمینه گردشگری دریایی دارد،  البته با توجه به امکانات بالقوه کشور باید به صنعت گردشگری دریایی و کشتی های کروز توجه ویژه ای داشته باشد تا مبادا مغلوب سیاست های بسیار دقیق و کارآمد کشورهای جنوبی حاشیه خلیج فارس شود و بتواند مسیر حرکت کشتی های تفریحی را از سمت جنوبی خلیج فارس به سمت شمالی آن یعنی سواحل ایران هدایت کند. این در حالی است ایران در زمینه جذب هرچه بیشتر گردشگر منطقه در دو جزیره کیش و قشم سرمایه گذاری های بسیار زیادی انجام داده و امکانات رفاهی مناسبی را نیز فراهم کرده.

 همچنین نباید تلاش های ایران برای راه اندازی خطوط کشتیرانی تفریحی را در شمال ایران فراموش کرد هرچند این حرکت یعنی راه اندازی کشتی کوچک تفریحی میرزا کوچک خان در دریای خزر به سرعت به دست فراموشی سپرده شد اما گامی هرچند ابتدایی و غیر قابل رقابت به کشورهای منطقه برای ظهور این صنعت یعنی صنعت گردشگری دریایی در کشور ایران بوده ولی به عقیده بسیاری از کارشناسان و دست اندرکاران صنعت گردشگری ایران همین حرکت هرچند ابتدایی می بایست مبنای رشد و گسترش صنعت گردشگری دریایی کشور باشد البته کشوری که از بیشترین پتانسیل برای سرمایه گذاری در این صنعت یعنی گردشگری دریایی و پهلوگرفتن کشتی های تفریحی با توجه به سواحل شمالی و جنوبی خود برخوردار است.

عماد عزتی