صندوقچه

درود بر همه دوستان، من خبرنگار اقتصادی و گردشگری هستم با توجه به رشته تحصیلی و همچنین علاقه خودم سعی می‌کنم مطالب اقتصادی و گردشگری نوشته شده توسط خودم را برای مطالعه شما بزرگواران منتشر کنم.

گردشگری ایران، رتبه 114 جهان و دارای تراز منفی
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ۱٢:۳٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٤
 
 
 

نویسنده : بهروز شیخ رودی

گردشگری‌، از جمله صنایع فرهنگی است که با توجه به قابلیت ها و استعدادهای خدادادی سرزمین اسلامی‌، جذابیت‌های فرهنگی و تاریخی تمدن اسلامی می تواند از مهم‌ترین صنایع در قطع وابستگی به درآمدهای نفتی برای کشور باشد. این امر مهم در چشم انداز بیست ساله نظام جمهوری اسلامی ایران ، برنامه چهارم توسعه و برنامه پنجم سازندگی مورد تاکید قرار گرفته است.صنعت گردشگری امروزه در ردیف صنعت‌های پردرآمد و پاک و کم‌هزینه دنیا قرار دارد و پیش‌بینی ها حاکی از آن است که در سال 2010، دویست میلیارد دلار درآمد کشورهای دنیا از این بخش تأمین شده و در همان سال از هر 15 نفر شاغل در سطح دنیا یک نفر در این بخش فعال باشند.از طرفی صنعت گردشگری دنیا ابعاد مختلفی دارد. با توجه به این که ایران طبق آمار سازمان جهانی جهانگردی دارای رتبه پنجم جاذبه‌های طبیعی و رتبه دهم جاذبه‌های باستانی و تاریخی است و همچنین با توجه به جمعیت جوان رو به گسترش، نرخ بالای بیکاری، لزوم افزایش درآمد ارزی و سرمایه‌گذاری خارجی توجه بیش از پیش به این بخش می‌تواند زمینه رسیدن به اشتغال کامل، افزایش درآمد ارزی، معرفی تمدن و فرهنگ ایرانی به جهانیان، تعامل گسترده و سازنده با کشورهای دنیا و در هم شکستن مرزهای قومی و اقلیتی را فراهم کند.

در بند 6 سند چشم‌انداز بیست‌ ساله، اشاره شده که هدف کشور، کسب جایگاه اول اقتصادی در منطقه آسیای جنوبی و غربی با تکیه بر رشد مستمر اقتصادی، ارتقای نسبی درآمد سرانه و رسیدن به اشتغال کامل است. با توجه به این بند، صنعت گردشگری باید در اولویت‌های توسعه قرار گیرد؛ چرا که با وجود ضریب اشتغال‌زایی بالا در این بخش، مطمئناً باعث رشد پرشتاب اقتصادی به همراه بهبود توزیع درآمد کشور خواهد شد.

همچنین توسعه‌ گردشگری مبتنی بر شرایط فرهنگی و تاریخی کشور باعث تعامل سازنده و مؤثر با جهان خواهد شد که از اهداف سند چشم‌انداز بیست‌ ساله است که در همین راستا، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با توجه و طرح این موضوع در شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری در سال 1383، اهداف کمی این بخش در برنامه های توسعه ای چشم انداز بیست ساله را تدوین کرد که براساس آن و به منظور کسب جایگاه واقعی در منطقه ، باید به کسب سهم دو درصد ی از تعداد گردشگران جهان و کسب سالانه 20 میلیارد دلار درآمد ارزی در سال دست یافت.

ایران اسلامی ، برخوردار از مواهب گوناگون خداوند است که جلوه ای از این نعمت های بی شمار را می توان در قابلیت ها و جاذبه های فرهنگی ،تاریخی و طبیعی مشاهده کرد، ایران باتکیه بر این قابلیت های خدا دادی و بر اساس گزارشات رسمی سازمان جهانی جهانگردی WTO ، از جایگاه دهم جهانی به لحاظ وجود آثار تاریخی وفرهنگی متنوع ،رتبه پنجم جهانی به لحاظ وجود آثار جذاب ومتنوع طبیعی، پنجمین کشور جهان در تنوع تولید ات صنایع دستی و بر خوردار از یازده اقلیم از سیزده اقلیم شناخته شده در دنیا است .

قابلیت های جهانی گردشگری در ایران ، زمینه ای مناسب برای جذب گردشگران خارجی به ویژه گردشگران مسلمان (که همواره مورد تاکید ویژه مقام معظم رهبری قرار داشته و دارد)است ، اما با وجود تلاش های بخش خصوصی و سرمایه گذاری های انجام شده ،ایران جایگاه شایسته و بایسته ای در جذب گردشگر و استفاده از درآمدهای این صنعت را ندارد . با وجود تمامی آمارهای اعلام شده از سوی مسئولان سازمان گردشگری، صنعت توریسم در ایران، وضعیت مناسبی ندارد.

نهادهای بین المللی تائید کرده اند رقابت پذیری گردشگری ایران، در قعر جدول است. به بیان دیگر، گردشگری ایران از لحاظ شاخص هایی چون فضای کسب و کار، زیرساخت های سفر و توریسم، وضعیت فرهنگی و انسانی و ذخایر طبیعی و زیست محیطی از میان 140 کشور جهان، در ردیف صد و چهاردهم قرار دارد. گزارش مجمع بین المللی اقتصاد در سال 2011 نشان می دهد فاصله ایران با سایر کشورهای توریست پذیر همسایه از لحاظ تسهیلات گردشگری، تنوع در جاذبه های رقابت پذیری در صنعت سفر و توریسم بسیار زیاد است، به طوری که کشور ترکیه در رتبه ی پنجاهم قرار دارد، یعنی 64 پله بالاتر از ایران.

در این بین، کشورهای رقیب ایران در منطقه که با برنامه ریزی و سرمایه گذاری مناسب، رشد محسوسی در صنعت توریسم خود داشته اند، در گزارش مجمع جهانی اقتصاد، به مراتب بالاتر از ایران ایستاده اند. به جز ترکیه که در ردیف 50 است و مدعی است می تواند سالانه 35 میلیون گردشگر خارجی را به مرزهای خود فرابخواند، سایر کشورهای توریست پذیر هم جوار نیز از ایران، پیشی گرفته اند.

گزارش مجمع جهانی اقتصاد در بخش توریسم، تاکید می کند کشور گرجستان در رتبه 73 آذربایجان در رتبه 83 و کشور ارمنستان با یک درجه افزایش در ردیف 90 از میان 139 کشورجهان قرار گرفته اند. این در حالی است که رتبه ایران، از همه پایین تر و در پله 114 متوقف مانده.

این واقعیات از سوی یک نهاد معتبر جهانی در زمانی بیان می شود که مسئولان سازمان میراث فرهنگی سعی می کنند برای رونق دادن به گردشگری داخلی، از خروج گردشگران ایرانی از کشور، جلوگیری کنند.

این مساله در حالی است که با این کشورها که متاسفانه در بخش گردشگری از ما پیشی گرفته اند و کشورما در دستیابی به اهداف سند چشم انداز در این بخش موفق عمل نکرده است.

آمارهای گمرک روایتی منفی از روند گردشگری ایران دارد ، اما با توجه به تاثیرات فرهنگی،اجتماعی و اقتصادی این صنعت ، و تراز منفی گردشگری که حاکی از خروج گردشگران ایرانی و ضعف در جذب گردشگران خارجی است ، تاثیرات فرهنگی ،اجتماعی و اقتصادی که برای کشور در نتیجه این تراز منفی به ارمغان می آید باید مورد توجه قرار گیرد.

با توجه با اینکه متوسط هزینه کرد گردشگران ایرانی در خارج از کشور حدودا» دو برابر گردشگران خارجی ورودی به کشور برآورد می شود ، بنابراین تراز اقتصادی گردشگری در پایان نیمه اول سال 1390 نیزمنفی بوده و ارز ورودی گردشگران خارجی حدودا» 7درصد ارز خروجی گردشگران ایرانی است، به عبارت دیگر گردشگری نه تنها ارزآوری نداشته ،موجب خروج ارز و بخشی ازدرآمدهای ملی شده است. با توجه به اثرات فرهنگی ،اجتماعی گردشگری ادامه این وضعیت برای کشور چه به لحاظ فرهنگی و چه به لحاظ اقتصادی اعلام خطر است.

اردشیر اروجی ، مشاور و مدیر کل سابق دفتر برنامه ریزی ،آمار و اطلاعات سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ، با تایید این مطلب درگفتگو با ایسناضمن تایید این مطلب معتقد است که: چون به لحاظ فرهنگی تاثیر گذاری کشور های خارجی به روی گردشگران ایرانی هفت برابر تاثیر گذاری کشور ایران روی گردشگران خارجی است و به لحاظ اقتصادی نیزدر وضعیت خوشبینانه در نیمه اول سال 1390 ارز خروجی گردشگران ایرانی 14 برابر ارز ورودی گردشگران خارجی برآورد می شود و این تراز منفی گردشگری نیز نسبت به سال گذشته رو به افزایش است لذا لازم است برای اصلاح این وضعیت هرچه زودتر چاره ای اندیشده شود .برای اجرایی ساختن سند چشم انداز بیست ساله نظام از سال ابلاغ تا کنون غریب به هفت سال پشت سر نهاده ایم و در آستانه آغاز دومین سال اجرای برنامه پنجم توسعه کشور قرار داریم . امروز شاهد تراز منفی گردشگری سال 1390 و کسب رتبه 114 ایران در بازار جهانی گردشگری از لحاظ تعداد گردشگر جذب شده و هم چنان در حال توسعه هستیم ، توسعه ای که زمینه های کیفی اش موجبات غفلت های کمی در حوزه میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری را فراهم ساخته است.

امروز، قابلیت ها و نقاط قوت گردشگری در نتیجه تراز منفی گردشگری کشور که طی سال های گذشته روند رو به رشدی را داشته است، زمینه ظهور یک خطر فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی را فراهم آورده است.

رئیس گروه اطلاعات مدیریت سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری
در سال‌های 87تا1385