صندوقچه

دوشنبه هر هفته از رادیو اقتصاد موج اف ام فرکانس98 مگاهرتز با شماره تلفن 22652525 و پیامک300003637 از ساعت 05/12 تا 15/13 پاسخگوی پرسش های شما عزیزان در زمینه گردشگری خواهم بود. برای اطلاع از موضوع برنامه هر هفته و مشارکت در آن می توانید به وب سایت رادیو اقتصاد مراجعه فرمایید و با مشارکت در آن در بهبود کیفیت برنامه بنده را یاری نمایید

فصل کولر دوباره از راه رسید
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ٩:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۳/۱٥
 

وای امروز چقدر هوا گرم شده است! ناخودآگاه اولین وسیله ای که جلوی دستمان باشد مثل تکه کاغذ ، روزنامه ای یا حتی خود دستمان شروع به بادزدن خودمان می کنیم تا شاید کمی خنک شویم. وقتی احساس گرما می کنیم این عادت همه ماست، بی آنکه به داشتن یا نداشتن پول توی جیبمان بستگی داشته باشد.

این عادت براساس زندگی نیاکانمان که خودشان را همینطور خنک می کردند در ضمیر ناخودآگاهمان شکل گرفته و ثبت شده است. بله بادبزن اولین وسیله برای خنک شدن انسان بوده که به دست او اختراع شد. اما شاید وقتی به دنبال وسیله ای برای بادزدن خودمان می گردیم و یا  بادبزن به دست می گیریم ناخودآگاه به یاد فصل تابستان و گرمای طاقت فرسای آن بیافتیم و  به دنبال چاره برای فرار از گرمای این فصل باشیم. فصلی که اکثر انسانها سعی می کنند با روشهای مختلفی از گرمای هوا و آفتاب سوزانش  دور بمانند و لذت زندگی را در سایه و هوای مطبوع بهاری تجربه کنند.

به هر حال هرچه درجه حرارت هوا بالاتر برود بیشتر به فکر چاره خواهیم بود و سعی می کنیم وسیله ای بهتر از بادبزن دستی برای خنک شدن تهیه کنیم ، همین موضوع باعث سکه شدن کار برخی از کسبه خواهد شد، این گروه با گرم شدن هوا علاوه بر هوای گرم تابستانی، بازار گرمی را نیز تجربه کنند. بسیاری از ما در حال حاضر بدون اینکه فکر کنیم و به دنبال وسیله ای برای خنک شدن بگردیم به یاد مکعبی فلزی و آبی رنگ روی پشت بام خواهیم افتاد و ناگهان آرامش نسیم بهاری کولر را به یاد خواهیم آورد نسیمی که برای تجربه آن حاضریم دست به هر کاری بزنیم و یا نقشه بکشیم. بله دوباره گرمای تابستان از راه رسید و فصل پادشاهی انواع و اقسام کولر در زندگی ما آغاز شد.

هر سال با گرم شدن هوا به یاد استفاده از سیستم برودتی منزل یا اتومبیل خود می افتیم و بدون درنگ برای راه اندازی آن زمان خواهیم گذاشت یا آستین بالا می زنیم و خود دست به کار سرویس آن می شویم یا  اگر چنین وسیله ای نداریم برای خریدش اقدام می کنیم.

چون بشر از همان ابتدا هم به فکر راحتی و آسایش خود هنگام گرمای تابستان بوده و متناسب با دانش و امکانات زمانی خود ابزاری را هم در این زمینه اختراع کرده است. بنابراین از بادبزن های دستی و خیس کردن بوته های بیابانی کنار پنجره گرفته تا کولر گازی حاصل همین تفکر یعنی آسایش و آرامش در فصل تابستان بوده است.

 هرچند این روند چندین قرن طول کشیده تا ما تنها با زدن یک کلید جهنم تابستانی را برای خودمان به هوای بهاری تبدیل کنیم  اما در نهایت وسیله ای بسیار زیبا و دوست داشتنی به نام کولر را برای ما به ارمغان آورده است. بدون تردید با دیدن این کلمه بیشتر ما به یاد مکعب فلزی و آبی رنگی که سه درب سفید رنگش بیانگر کارکرد این وسیله است، خواهیم افتاد و گاهی هم ناخودآگاه در دوران کودکی خود غرق خواهیم شد.

شاید استفاده از کولر امروزه آنچنان عادی و مرسوم شده که حتی گاهی بدون فکر به گذشته آن از این وسیله استفاده می کنیم و تنها زمانی به یادش خواهیم افتاد که از گرما خیس عرق شده باشیم. اما وای به روزی که آن کلید آسایش را بزنیم و خبری از هوای خنک نباشد یا اینکه اصلا کلیدی در کار نباشد. اینجاست که تازه اهمیت و جایگاه کولر در زندگی پی خواهیم برد. حاضریم هرچه داریم بدهیم و فقط از دست گرما خلاص شویم البته شاید هم تازه علاقمند به دانستن زیر و بم خرید و نگهداری کولر بشویم.

اگر مختصری از ورود این وسیله به زندگی امروزی خود بخواهیم بدانیم باید اینگونه بگوییم که زادگاه کولرآبی نه به شکل امروزی، شاید ایران زمین خودمان و شهر یزد با بادگیرهای معروفش باشد نیاکان ما در این شهر با هدایت هوا روی حوضچه های کوچک آب دمای هوا را کاهش می دادند و بعد آن را به داخل اتاق های منزل هدایت و در نهایت دمای محیط را برای آسایش و زندگی قابل تحمل می کردند. اما کولرهای آبی به شکل امروزی یا همان جعبه های فلزی آبی رنگی که ما در خاطراتمان داریم  به عنوان اولین وسیله سرمایشی کمی بیش از یک قرن پیش در کشور آمریکا طراحی و ساخته شده است. این جعبه آبی رنگ از اوایل سال 1330 شمسی وطنی شد و در دو کارخانه ارج و آزمایش که از اولین تولید کنندگان لوازم خانگی مثل بخاری، کولر، یخچال و آبگرمکن بودند تولید و به بازار مصرف روانه شد. بطور کلی کولرآبی مجموعه ای از قطعات مونتاژ شده داخل یک اتاقک فلزی کوچک است که امروزه به عنوان یکی از وسایل ضروری زندگی ما نقش آفرینی می کند و بدون تردید همگی از انواع و اقسام وسیله برودتی حال حاضر زندگی با خبریم. اما با توجه به روند روبه رشد تکنولژی بد نیست دوباره به انواع و اقسام آن اشاره ای داشته باشیم.

بطور کلی سیستم های برودتی منازل و ساختمان های شهری به دو دسته مرکزی و اختصاصی تقسیم بندی می شوند که می توان سیستم چیلر و فن کوئل را به عنوان سیستم مرکزی نام برد و انواع کولر آبی و گازی را به عنوان سیستم اختصاصی به خاطر سپرد. سیستم مرکزی یا همان تهویه مطبوع تقریبا از اوایل سال 1340 در ایران و توسط شرکت ساراول تولید شد و از آن زمان برای مجتمع های صنعتی و برخی از مجتمع های مسکونی یا اداری به کار گرفته شد. اگر از نوع مرکزی یا همان چیلرها که معمولا در مجتمع های بزرگ از آنها استفاده می کنند همراه معایب یا محاسنش بگذریم به همان کولرهای معروف خودمان خواهیم رسید. کولرهایی که آب و گازش همیشه برای ما دردسرساز بوده و ذهنمان را به خود مشغول کرده است و گاهی مصرف کنندگانش را برسر دوراهی انتخاب یکی از آنها قرار می دهد.

آبی یا گازی مسئله این است؟

بطور کلی با توجه به اقلیم گرم و خشک ایران، کولرهای آبی یکی از ابزار مهم و کم مصرف و مناسب سرمایش برای بخش بزرگی از مناطق کشور هستند. بر اساس آمارها و برآوردها تا پایان سال 1391 حداقل 14 میلیون از این دستگاه در کشورمان هر سال تابستان هوای مطبوع و بهاری را برای صاحبان خود فراهم می کنند اما نباید از کولرهای گازی هم غافل شد که  شاید بسیاری با شنیدن نام آن به خود بلرزند اما نه بخاطر سرمای مطبوعش بلکه به خاطر رقم نجومی قبض برق منزل یا محل کارشان و بی خیال داشتنش شوند. اما بطور کلی مصرف بالای برق کولرهای گازی شاید برخی را از خریدش منصرف کند و ترجیح دهند همان جعبه های آبی رنگ فلزی و کم مصرف را روی بام منزل قرار دهند و از هوای مطبوعش در گرمای تابستان لذت ببرند.

از این رو هنوز هم کولرهای آبی در فرهنگ تابستانی ایرانیان بسیار عزیز هستند و جایگاه مختص به خود دارند و مصرف کنندگانش با تمام معایب یا محاسنش هنوز هم در فصل تابستان به خنکای آن پناه می برند. لذتی که اکثر ما از دوران کودکی با خود به یادگار داریم و هرگز حتی با وجود کولرهای گازی امروزی آن را فراموش نخواهیم کرد.

ولی  به خاطر داشته باشیم که گاهی اوقات آب و هوا و شرایط اقلیمی محل سکونت ما مثل رطوب هوا باعث شده حق انتخاب نداشته باشیم و برای فرار از گرما به هوای مطبوع تولید شده توسط کولرهای گازی پناه ببریم چون بطور کلی کولرهای آبی برای مناطقی که رطوبت کم دارند مناسب هستند و گازی ها در  مناطق مرطوب یا به قول خودمان شرجی با قدرت حکمرانی می کنند.

 اگرچه امروزه عوامل مختلفی مثل کاهش مصرف برق باعث شده که این نوع وسیله برودتی نوین یعنی کولرهای گازی جای خود را براحتی حتی در مناطق معمولی مثل تهران هم باز کنند و طرفداران زیادی را نیز به خود جذب کند، اما از آنجا که ایرانیان از گذشته به واسطه وفور نعمات زیاد به اهمیت کاستن از میزان مصرف انرژی های مختلف مثل برق و آب توجهی نداشته اند هنوز هم زیاد درباره استفاده از کولرهای آبی یا گازی حساسیت به خرج نمی دهند و گروه کثیری - جدای آنهایی که شرایط آب و هوایی مجبور به انتخابشان می کند - صرفا با توجه به علاقه و توان مالی خود تصمیم گیری می کنند. حال آنکه می توان حتی با داشتن کولرهای آبی قدیمی هم احساس مطبوع بهاری داشت بی آنکه هزینه اضافه چه زمان خرید و چه برای نگهداری این وسیله بپردازیم. فقط کافی است که به نحوه کارکرد هر یک از این وسایل خوب آگاه باشیم.

 به هر حال آبی یا گازی بودن سیستم خنک کننده منزل یا محل کارمان در صورتی که مرکزی نباشد ، موضوعی است پرحاشیه و البته وابسته به سبک زندگی هریک از ما  و مهمترین موضوع خرید و استفاده بهینه از این وسیله برای آرامش و آسایش اهل منزل یا کارمندانمان است. بدون تردید می توان با رعایت نکاتی هرچند جزئی یا درنظر گرفتن شرایط، انتخاب مناسبی برای خرید کولر داشته باشیم و لذت استراحت در هوای خنک و مطبوع تابستانی منزل را دو چندان کنیم. پس برای آشنایی با نحوه خرید هر دو نوع کولر، نگهداری یا نصب این ابزار آسایش در گرمای تابستانی همراه ما باشید.