صندوقچه

دوشنبه هر هفته از رادیو اقتصاد موج اف ام فرکانس98 مگاهرتز با شماره تلفن 22652525 و پیامک300003637 از ساعت 05/12 تا 15/13 پاسخگوی پرسش های شما عزیزان در زمینه گردشگری خواهم بود. برای اطلاع از موضوع برنامه هر هفته و مشارکت در آن می توانید به وب سایت رادیو اقتصاد مراجعه فرمایید و با مشارکت در آن در بهبود کیفیت برنامه بنده را یاری نمایید

خروج گسترده ارز توسط حجاج ایرانی برای خرید کالاهای بی کیفیت چینی
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ۱۱:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/۱۸
 

سرگردانی دلارهای نفتی ایران در بازارهای عربستان

نویسنده: عزتی

یکی از مشخصه های گردشگران ایرانی عطش بازار گردی و خرید سوغات از کشور مقصدشان است و هر ساله میلیاردها دلار ارز را از کشورمان خارج می کند.

هرچند سال جاری آمارها از کاهش شمار گردشگران ایرانی که به خارج از مرزهای کشور سفر می کنند حکایت دارد و بسیاری از مسئولان این موضوع را به فال نیک می گیرند تا با اعلام این خبر به سیاست های خود در جهت رونق صادرات نامرئی و کاهش خروج ارز از کشور مهر تایید بزنند اما نکته ای کاملا ظریف از دید مسئولان پنهان شده است که همین موضوع باعث خروج حجم عظیمی ارز از کشور برای خرید کالاهای بی کیفیت به عنوان سوغات می شود.

عطش بازارگردی

اگر از بحث گشت و گذار و تفریح بگذریم ، به سفر معنوی حج که همه ما مسلمانان به آن ملزم هستیم و باید این فریضه را به جا بیاوریم خواهیم رسید . سفری هرسال به دلیل عدم فرهنگ سازی مسئولان و طبق عادت بازارگردی بین حجاج ایرانی باعث خروج میلیاردها دلار ارز از کشورمان صرفا برای خرید سوغات می شود .

هرچند امسال شروع مراسم حج برای بسیاری از حجاج ایرانی بسیار خبرساز بود و افزایش ناگهانی هزینه اعزام زائران ایرانی بسیاری را با دردسرهایی برای انجام این فریضه الهی مواجه کرد اما بازهم مشکل اصلی یعنی خرید سوغات طبق عادت بازارگردی ماایرانیان پا برجا بوده و هست .

به هر حال این روزها از اکثر دوستان و آشنایان می شویم که یکی از اعضای خانواده به سفر پرفیض حج مشرف شده و همه چشم به راه بازگشت وی از این سفر نورانی هستند . اما نکته بسیار جالب تر اینکه پس از پیگیری حال و احوال شخص مشرف شده؛ صحبت به ارزانی اجناس در برخی نقاط شهر مدینه یا مکه می رسد و معنویت این سفر روحانی کاملا جایش را به دو دوتا چهارتای خودمان می دهد. دودوتا چهارتایی که به هرگز در معنویت این سفر راهی نداشته و قرار نیست تفاوتی چند ده هزارتومانی کالاها باعث به حاشیه راندن روحانیت آن شود.

کمک 5 میلیاردی حجاج ایرانی به اقتصاد عربستان

براساس آمارهای بانک جهانی، کشور عربستان سعودی با بیش از ۲۱ میلیون جمعیت که براساس برآورد صندوق بین المللی پول امسال بیش از ۳۲۰ میلیارد دلار  درآمد  نفتی خواهد شد و سالانه از برگزاری موسم حج بیش از ۳۰ میلیارد دلار  درآمد  کسب می‌کند.

این کشور سالیانه پذیرانی ۲۲ میلیون زائر از کشورهای مختلف اسلامی است که از این تعداد، بیش از ۲ میلیون زائر مربوط به حج تمتع است.

و براساس آمارهای موجود زائران ایرانی هم یکی از عمده ترین گروههای حجاج مشرف شده به این سرزمین هستند.

اگر چه نمی توان حجم دلارهای خارج شده از ایران توسط زائرانی ایرانی را به کشور عربستان محاسبه کرد و از سوی دیگر هم نمی توان همان دلارهای دولتی که تحویل زائران شده را مبنی قرار داد اما  طبق آمار غیر رسمی سال 1391 زائران ایرانی حدود 2 میلیارد دلار سود خالص را برای خرید سوغات به جیب تولید کنندگان خارجی اجناس بی کیفیت چینی و یا دیگر کشورها کنند و  بر اساس همین آمار در سال گذشته حجاج ایرانی بطور کلی حدود 5 میلیارد دلار به اقتصاد عربستان کمک کرده اند.

این در حالی بوده است که به فرموده رهبر معظم انقلاب سال گذشته «سال حمایت از تولید ملی» نامگذاری شده بود و قرار بود برای حمایت از تولیدات کشورمان هموطنان اقدام به خرید کالاهای تولید داخل کنند نه اینکه حجاج ایرانی این حجم پول را برای خرید سوغاتی های  بدون کیفیت و گاها بدلی از سرزمین وحی هزینه کنند.

صنایع دستی ایران به جای سوغاتی های بی کیفیت

بسیاری از مسئولان و دست اندرکاران برگزاری مراسم حج هر ساله زائران ایرانی را به تهیه سوغات قبل از سفر معنوی حج تشویق می کنند اما بازهم به قول معروف مرغ همسایه غاز است و همین موضوع یعنی خروج میلیاردها دلار ارز بابت خرید سوغاتی های بی کیفیت چینی از کشور عربستان باعث شده تا امسال برخی از مسئولان کشورمان با توجه به اینکه شروع اعزام حجاج ایرانی تقریبا با برگزاری مراسم هفته گردشگری همزمان شد از این فرصت استفاده کنند و پیشنهاد خرید صنایع دستی ایران به جای سوغاتی های بی کیفیت چینی یا دیگر کشورهای تولید کنند اجناس را به حجاج ایرانی بدهند . این پیشنهاد به گونه ای مطرح شد که زائران ایرانی می توانند قبل از سفر یکی از محصولات صنایع دستی معروف و با کیفیت منطقه خود را به عنوان سوغات برای کسانی که برای دیدن آنها پس از بازگشت از سفر معنونی حج می آیند در نظر گرفته و آن را هدیه بدهد.

در این زمینه به عنوان مثال افشین حیدری ، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی وگردشگری خوزستان گفته است : معمولا حجاج پس از بازگشت از سفر حج به افرادی که برای زیارت قبولی به دیدارشان می‌روند سوغاتی‌هایی اهدا می‌کنند که همگی به نوعی معنوی است و بهتر است به جای اهدای سوغاتی های غیرایرانی و بی‌کیفیت از صنایع دستی با کیفیت خوزستان استفاده شود.

5 درصد هزینه حجاج در عربستان برای خرید سوغاتی

مرکز مطالعات حج و عمره عربستان در گزارشی تحقیقی درباره‌ متوسط هزینه‌ حجاجی که از خارج عربستان مشرف شده‌اند می گوید: هزینه‌ حجاج خارج از عربستان در موسم حج 1391، ۲۱هزار و ۶۰۰ ریال سعودی بود که شامل اسکان، رفت و آمد، تغذیه و دیگر موارد می‌شد.

بنا بر این آمار، ۷۷ درصد این هزینه مربوط به هزینه‌های اسکان، سفر، مالیات (عوارض)، غذا و نوشیدنی بود. همچنین حداقل هزینه‌ حجاج در موسم حج، ۱۶هزار ریال سعودی و حداکثر آن ۲۴هزار و ۴۰۰ ریال سعودی و متوسط آن ۲۰هزار ریال سعودی اعلام شد.

براساس این تحقیق، حدود پنج درصد هزینه‌های حجاج به خرید سوغاتی اختصاص می‌یابد و مبالغی هم برای خرید کالاهای دیگر هزینه می‌شود.

بنابراین در سال  1391 هر حاجی غیرعربستانی به‌طور متوسط یک‌هزار و ۱۴ ریال سعودی (در حال حاضر قیمت ریال عربستان در بازار تهران حدود هشتصد و پنجاه تومان است) برای خرید سوغات هزینه کرده است. تسبیح از جمله اشیایی است که بیشتر از کالاهای دیگر مورد توجه حجاج است و بازارهای نزدیک حرم مملو از انواع مختلف تسبیح است که حجاج تلاش می‌کنند مجموعه‌ای از تسبیح‌ها را که قیمت مناسبی دارند، برای هدیه دادن به اقوام بخرند.

همچنین سجاده‌های نماز که اغلب به افراد بزرگسال هدیه داده می‌شود، بویژه سجاده‌هایی که نقش‌های اسلامی و تصاویر اماکن مقدسه روی آن‌ها حک شده، از دیگر سوغاتی‌هایی است که حجاج برای بستگان خود می‌خرند؛ اما امسال بی‌کیفیت‌ترین تسبیح‌ها هم برای ایرانیان بالای هزار تومان و هر سجاده‌ معمولی حدود ۱۵هزار تومان آب خورد.

از سوی دیگر برخی مسئولان ایرانی در این زمینه می گویند با توجه به اینکه سوغات سفر معنوی حج بین حجاج ایرانی کاملا مشخص و مرسوم است و به تسبیح ، جا نماز، اسباب بازی ، چادر نماز و پارچه پیراهنی یا کت وشلوار ختم می شود می توان برایش راهکاری درنظر گرفت و  اجناسی با همین موضوعات که در داخل کشورمان تولید شده است با استانداردی کاملا مشخص و البته ایرانی در اختیار زائران متقاضی قرار گیرد تا بتوانیم روند خروج ارز برای خرید کالاهای بی کیفیت چینی را از این طریق بگیریم .

به هر حال امسال که گذشت و بدون تردید به جا آوردن فریضه نماز با سجاده و تسبیح ایرانی برای هموطنان عزیزمان شیرین تر است تا استفاده از سجاده و تسبیج چینی!