صندوقچه

درود بر همه دوستان، من خبرنگار اقتصادی و گردشگری هستم با توجه به رشته تحصیلی و همچنین علاقه خودم سعی می‌کنم مطالب اقتصادی و گردشگری نوشته شده توسط خودم را برای مطالعه شما بزرگواران منتشر کنم.

گردشگری به فروشگاههای زنجیره ای نیازی ندارد
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ۱۱:۳٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٧/۱۸
 

رشد چشمگیر گردشگری و به دنبال آن درامد حاصل شده از این صنعت روبه رشد باعث شده تا بسیاری از فعالان اقتصادی و البته دولمتردان نظر ویژه ای به آن داشته باشند.

اگرچه رشد حدود 4 درصدی این صنعت تنها در سال 2012 میلادی حکایت از موفقیت زیرشاخه های گردشگری نیز دارد اما آیا واقعا همه شاخص ها و زیرشاخه های صادرات نامرئی در جهان سودآور است؟ یا اینکه این سود مخصوص به بخشی خاص از گردشگری بوده و باید به دیگر نقاط توجه ویژه ای داشته باشیم؟ به هر حال این صنعت سودآور توانسته ذهن بسیاری را به خود درگیر کند و بسیاری از سرمایه های سرگردان بین المللی و داخل منطقه ای را به خود جذب نماید ولی در ایران کشوری با هزاران سال تمدن ظاهرا این جاذبه صرفا در بخش فروش خدمات یا همان دفاتر خدمات جهانگردی رسوب کرده است و دیگر بخش ها زیاد مورد استقبال قرار نگرفته اند.

به همین دلیل قصد داریم جایگاه اژانس های مسافرتی را در نظام عرضه و تقاضا و البته بازاریابی گردشگری کشورمان را با تنی چند از فعالان علمی و تخصصی آن بررسی کنیم.

ابتدا برندسازی کنیم بعد به فکر عرضه محصول باشیم

دکتر ایمانی خوشخو رئیس دانشگاه علم و فرهنگ درباره نظام عرضه و تقاضای گردشگری کشورمان می گوید با توجه به اینکه هنوز برندی مشخص برای محصول گردشگری خودمان در اختیار نداریم کمی مشکل است برای عرضه آن برنامه ریزی کنیم بنابراین باید ابتدا محصولی کامل و با مشخصات استاندارد و دقیق برای ارایه مهیا کنیم سپس به فکر عرضه آن در بازارهای بین المللی یا داخلی کشورمان باشیم.

رئیس دانشگاه علم و فرهنگ ضمن تاکید بر ساخت و معرفی برند گردشگری ایران در بازارهای جهانی می افزاید: اگر محصول شما نام یا مشخصه ای خاص در میان دیگر محصول های موجود بازار نداشته باشد واقعا می توانید آینده روشنی برای آن درنظر بگیرید؟ یا اینکه برای فروش آن استراتژی و سیاستی را دنبال کنید؟  این اتفاقی است که هم اکنون گردشگری کشورمان با هزاران جذابیت دچار آن شده است.

ایمانی خوشخو در ادامه می گوید: خودمان می دانیم محصولمان باکیفیت است و زیبایی های منحصر بفردی را در اختیار دارد اما چون نام آن در بازارهای جهانی به عنوان برندی مشخص مطرح نشده است تقاضایی هم برای آن نخواهیم داشت . شما وقتی نام سرزمین عجایب را می شوید ناخودآگاه چه تصوری در ذهن خواهید داشت؟ غیر اینکه به یاد هندوستان و فیل های معروف و زیبایی های طبیعی آن خواهید افتاد؟ غیر از این تصور آیا تصور دیگری داشته اید؟ این دقیقا کارکرد برندسازی در صنعت گردشگری است اما حالا هزار بار بگویید ایران بدون تردید تعداد انگشت شماری از خارجی ها به یاد چیزی خواهند افتاد.

این فعال علمی عرصه گردشگری می افزاید: جای تردید نیست که اول باید محصول ما نام داشته و با استانداردهای بازار هدفمان مطابقت داشته باشد تا بتوانیم آن را در قالب یک پیشنهاد بسیار جذاب به مشتری ارایه نماییم و در چرخه عرضه و تقاضا مورد توجه متقاضیان قرار گیرد.

گردشگری فقط آژانس مسافرتی نیست

این در حالی است که رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی ایران محمد حسن کرمانی  ضمن تاکید بر هدفمندی سرمایه گذاری در صنعت گردشگری  می گوید: همه تصورها اینگونه است که سرمایه گذاری در گردشگری یعنی خرید یا اجاره دفتر بسیار شیک به عنوان آژانس هواپیمایی وگردشگری  با دکوراسیون فوق العاده و پرسنلی آراسته است که بدون تردید سودآوری نیز خواهد داشت در حالی که این تصور کاملا اشتباه و غیر واقعی یا همان سراب معروف خودمان در کویری خشک است.

این فعال بخش خصوصی گردشگری با تاکید بر تعداد بی شمار آژانس های مجاز و غیر مجاز موجود در کشورمان می گوید: ایران مگر چقدر محصول برای ارایه دارد که نیازمند اینهمه سرمایه گذاری در آژانس های مسافرتی بوده است ؟ چرا مسئولان با بررسی این موضوع و ارایه راهکارهای اصولی از رسوب سرمایه در این صنعت بخصوص در بخش آژانسداری جلوگیری نکرده اندو سرمایه های سرگردان را به سمت سودآوری و تولید جاذبه های گردشگری کشورمان هدایت نکرده اند؟

کرمانی با تکید بر ارایه آمار دقیق در زمینه گردشگری و بخصوص سرمایه گذاری های انجام شده در آن  می افزاید: هم اکنون این رویا ها که به واسطه سیاست های غلط دولتی صورت گرفته است بر باد رفته  و باعث گرفتاری بسیاری از فعالان عرصه گردشگری شده است به صورتی که هر روز شاهد بسته شدنی یا فروش امتیاز یکی از آژانس های مسافرتی بدلیل عدم چرخش اقتصادی هستیم.

وی ضمن ابراز تاسف از موقعیت به وجود آمده می گوید با بسته شدن هر یک از این آژانس ها که روزی با هزاران امید و آرزو پا به عرصه اقتصاد گردشگری کشورمان گذاشته اند در واقع چندین خانواده دچار مشکل خواهند شد که باید با برنامه ریزی دقیق و هدفمندی جلوی این اتفاق را بگیریم.

این فعال بخش خصوصی در صنعت گردشگری با تشبیه آژانس ها به سوپرمارکت های سطح شهر می افزاید: همانطور که سوپرمارکت محله ماهر روز صبح نیازمند دریافت جنسهای مورد نیاز و تازه خود برای ارایه به مشتریان است آژانس های مسافرتی ما نیز نیازمند قفسه هایی رنگارنگ از بسته های پیشنهادی به متقاضیان داخلی یا خارجی هستند در حالی که هم اکنون به دلیل سوء مدیریت قفسه های این اماکن پرذرق و برق خالی از هرنوع محصول منحصربفرد است و بسیاری از آنها رو به واسطه گری و دلالی گردشگران برای دیگران آورده اند.

آژانس ها صرفا فروشنده تورهای خارجی شده اند

مهسا مطهر کارشناس ارشد گردشگری و راهنمای تور در این زمینه نیز اظهار نظر می کند و می گوید هم اکنون اکثر آژانس های گردشگری ما که به عنوان عرضه کننده محصولات گردشگری فعالیت دارند صرفا با دریافت پورسانت اقدام به ارایه پیکیج های دیگران می کنند و خودشان هیچ تولیدی ندارند.

مطهر با اشاره به اینکه واسطه گری در امر فروش تور امری عادی در سراسر جهان است می گوید: این اتفاق در ایران معضلی تازه به وجود آورده چون با توجه به عدم سیاست های دقیق و کلان دولت هم اکنون صدها آژانس بدون مجوز اقدام به برگذاری تورهای مسافرتی بخصوص در کشورهای اطراف ایران می کنند و صدها آژانس دیگر هم برای آنها کار می کنند که این موضوع علاوه بر بیمار کردن سیستم عرضه و تقاضا باعث ایجاد مشکلاتی برای گردشگران شده است .

به عقیده این فعال گردشگری همین موضوع باعث تا کشورمان علی رغم رتبه نهم در جاذبه های تاریخی جهان بیشتر صادر کننده گردشگر باشد تا وارد کننده آن.

سیستم توزیع ، عرضه و تقاضا همه مشکل آفرین شده اند

در همین حال محمد حسن کرمانی درباره معضلات عرضه و تقاضا در صنعت گردشگری معتقد است به دلیل ازدیاد بی رویه آژانس های مسافرتی در دنیای حقیقی و مجازی گردشگری کشورمان سیستم عرضه از تقاضا پیشی گرفته و باعث ارایه محصولات تکراری و البته دسته چندم به متقاضیان موجود شده است .

وی ضمن تاکید بر غیر واقعی بودن برخی قیمت ها و البته تبلیغات صورت گرفته برای فروش تورهای گردشگری به همین دلیل می افزاید: در کشوری به وسعت ایران با این همه جاذبه گردشگری نباید شاهد این باشیم که تمام آژانس های موجود از برگزاری تورهای نمک آبرود یا سی و سه پل و تخت جمشید سخن بگویند یا به قول معروف تک محصولی باشند بلکه باید با سیاست گذاری های دقیق صدها پیشنهاد متنوع را مقابل روی مشتریان خود قرار دهیم که این کار صورت نمی پذیرد مگر اینکه دولت حاکمیت خود از این صنعت را برداشته و آن را به دست خصوصی ها بسپارد.

کرمانی متعقد است که صاحبان سرمایه و شرکت های خصوصی  فعال در صنعت گردشگری کاملا هوشیارتر از دولت عمل خواهند کرد چون می توانند دودوتا چهارتای معروف خود را محاسبه کنند نکه اینکه منتظر دودوتا چهارتا شدن دولت باشند.

 این فعال عرصه گردشگری در پایان می گوید : اگر دولت اجازه فعالیت خصوصی ها را بدهد آنها  با درنظر گرفتن محصولی متناسب با بازار هدفشان اقدام به تولید محصول و برندسازی برای آن می کنند و در نهایت آنرا به بازار مورد نظرشان معرفی خواهند کرد نه اینکه دولت بدون درنظر گرفتن توانایی های بخش خصوصی  برای آنها تصمیم بگیرد .