صندوقچه

دوشنبه هر هفته از رادیو اقتصاد موج اف ام فرکانس98 مگاهرتز با شماره تلفن 22652525 و پیامک300003637 از ساعت 05/12 تا 15/13 پاسخگوی پرسش های شما عزیزان در زمینه گردشگری خواهم بود. برای اطلاع از موضوع برنامه هر هفته و مشارکت در آن می توانید به وب سایت رادیو اقتصاد مراجعه فرمایید و با مشارکت در آن در بهبود کیفیت برنامه بنده را یاری نمایید

روند کم آبی در کشور طی سال گذشته
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ٤:۱٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/۱٢/٢٧
 


92 سال تشنگی ایران

همانطور که می دانید بخش عمده ای از بدن انسان را آب تشکیل داده و حدود 72 درصد از کره زمین را همین مایع حیات دربرگرفته است اما جالب است بدانیم کمتر از ده درصد این میزان قابل شرب و خوراکی است.

وابستگی بقای بشر به این ماده آشامیدنی به قدری است که بسیاری از کشورها با توجه به محدودیت های موجود این سیال همواره روند مصرف و بارش را زیر ذره بین دارند و بدون کوچکترین کوتاهی میزان آن را بررسی می کنند تا مبدا روزی روزگاری به واسطه اهمیت آب در تولیدات کشاورزی و برخی تولیدات صنعتی دچار خشکسالی و مشکل تولید بشوند.

به هر حال بروز برخی خشکسالی ها خارج از ید بشر بوده و به عوامل طبیعی بستگی دارد ، اما اگر به واقعیت امر  با دقت بنگریم بازهم این اتفاق را معلول عملکرد نادرست بشر نسبت محیط زیست خواهیم یافت ، عاملی که مدتهاست کشورهای مختلفی در جهت توقف یا کند کردن آن اقدام کرده اند.

بطور کلی ایران در سرزمینی تقریبا خشک و کم بارشی واقع شده و با توجه به الگوهای بارشی این سرزمین طی سالهای گذشته دور از ذهن نیست در دورانی با مشکل کمبود آب مواجه شده باشیم، این در حالی است که به واسطه اعلام سازمان های معتبر بین المللی ایران یکی از پرمصرف کننده ترین کشورها است بطوری که در گزارشهای معتبر میزان مصرف سرانه آب هر ایرانی تقریبا دوبرابر استاندارد جهانی اعلام شده است. بنابراین علی رغم توصیه های اکید دین اسلام مبنی بر صرفه جویی نعمات الهی باید بیش از پیش به فکر استفاده دقیق و بهینه از این نعمت حیات بخش باشیم .

اگر قصد بررسی شرایط آب در کشور طی سال 1392 را داشته باشیم بدون تردید با هشدارهایی از قبل از بحران خشکسالی یا کمبود منابع آب روبرو خواهیم شد ، در صورتی که همگی یقین داریم این هشدارها و البته کمبود ها حاصل یکسال گذشته آن نیست بلکه روندی است که طی دوران طولانی شکل گرفته و حاصل آن شرایط کنونی است اما بد نیست شرایط آبی کشورمان را طی سال 1392 بدانیم تا بتوانیم برای شرایطی که سال بعد انتظارمان را می کشد آمادگی کامل داشته باشیم.

تنها 3 دهم درصدآب جهان را در اختیار داریم

متوسط بارندگی سالانه در دنیا حدود 800 میلی متر است،در صورتی که متوسط بارندگی در کشور ما با توجه به شرایط اقلیمی و البته تغییرات اب و هوایی 251  میلی متر گزارش شده است. این در حالی است که در کل کشور حدود 130 میلیارد مترمکعب آب تجدید پذیر وجود دارد که 20 میلیارد متر مکعب آن غیرقابل استحصال است و حدود 110 میلیارد متر مکعب آب برای مصارف شرب، کشاورزی و صنعت در کشور قابل استحصال است که از این میزان آب قابل استحصال، سالانه حدود 95 میلیارد متر مکعب آن را استفاده می کنیم و تنها برای آینده کشور 15 میلیارد متر مکعب آب ذخیره وجود دارد.

با توجه به آمار موجود سال 1335 برای هر ایرانی حدود 7 هزار متر مکعب سرانه آب وجود داشته ولی هم اکنون این سرانه با جمعیت 70 میلیونی به 1700 تا 1800 متر مکعب رسیده است که اگر درست مصرف نشود در آینده، با افزایش بی رویه جمعیت و مصرف بی رویه آب، این میزان به زیر یک هزار متر مکعب کاهش می یابد که در این صورت با بحران آب مواجه خواهیم شد.

از سوی دیگر ایران با جمعیت 70 میلیونی تنها 3 دهم درصد آب دنیا را در خود دارد و در مقایسه با جمعیت دنیا که حدود 7 میلیارد می‌باشد، یک درصد جمعیت دنیا نیز در ایران متمرکز شده است یعنی نسبت آب به جمعیت در کشور ما یک سوم است.

سدها گنجایش ندارند

هرچند به گفت برخی از کارشناسان دلیل برخی از خشک سالی ها در گوشه و کنار کشورمان احداث سدها و آب بدندهای غیر اصولی بوده اما با توجه به همه این موارد بازهم به دلیل کمبود بارش و البته نبود امکانات و سرمایه گذاری های اصولی برای حفظ و نگهداری از سدهای قبلی کشورمان ایران زیاد در زمینه ذخیره سازی آب های سطحی موفق عمل نکرده و به همین دلیل با توجه به روند روبه رشد جمعیت و البته نیاز مبرم کشور به منابع آبی بیشتر روی به استفاده از سفره های آب زیرزمینی آورده است .

اما این روش نیز مشکلات خاص خود را به همراه داشته که اولین آن پایین تر رفتن سطح آب سفره های زیر زمینی بوده و مشکل بعدی نشست دشت ها و زمین های زراعی بوده است که به دلیل برداشت بی رویه و البته بدون برنامه از منابع آب زیر زمینی صورت گرفته است؛ هرچند برداشت بدون برنامه از منابع سطحی آب نیز مشکلاتی چون خشک شدن دریاچه ها را به دنبال داشته است.

این در حالی است که علی رغم هشدارها و نیاز مبرم کشور به منابع آبی به دلیل تحریم ها و عدم سرمایه گذاری مناسب در جهت بازیافت آب نیز نتوانسته ایم در جایگاه مناسبی قرار گیرد که نمونه بارز آن پروژه فاضلاب شهری تهران است که به عقیده کارشناسان در صورت راه اندازی می تواند بخش عمده ای از نیاز آب تهران را تامین کند .

احتمال بحرانی شدن تامین آب از نیمه 93

معاون نظارت بر بهره برداری شرکت مهندسی آبفای کشور با بیان اینکه هزینه تولید هر مترمکعب آب در ثانیه 300 میلیون تومان است به احتمال بحرانی شدن وضعیت آب از نیمه دوم سال آینده اشاره کرد و گفت: کیفیت آب روی خط قرمز است.

حمیدرضا تشیعی با اعلام اینکه امسال کشور سیزدهمین سال خشکسالی را پشت سر می‌گذارد گفت: بیشتر سدهای کشور تنها 30 درصد ذخیره آب دارند و سال 91 نسبت به سال 90 در کشور 9 متر مکعب افت تولید آب داشتیم.

معاون نظارت بر بهره‌ برداری شرکت مهندسی آبفای کشور اظهارداشت: در سال 91 نزدیک به 22 متر مکعب در ثانیه کمبود آب وجود داشت و در سال جاری نیز با وضعیت مشخص بارندگی‌ها و با توجه به اینکه متاسفانه در بسیاری از حوضه‌های آبریز بزرگ و کوچک کشور کمبود بارش داریم واقعا بحث تامین آب شرب به سختی و با مشکل مواجه است.

تشیعی با اشاره به اینکه عدم پایداری در سامانه‌های تامین و توزیع به دلیل واقعی نبودن قیمت آب شرب برای ما مشکل ایجاد کرده است تصریح کرد: اعتبار لازم برای اصلاح سامانه‌های تامین و توزیع تامین نمی‌شود و این شرکت برای تولید یک لیتر آب در ثانیه باید 300 میلیون تومان هزینه کند این در حالی است که با 60 درصد صرفه جویی می‌توانیم این مشکل را به راحتی از سر بگذرانیم.

وی تاکید کرد: دولت باید آب را در اولویت کاری خود قرار دهد چرا که امروز 517 شهر کشور در معرض تنش آبی قرار دارند و در این بین اصفهان در شرایط بسیار حساسی است و باید راه چاره‌ای اندیشید تا تبعات این تنش به حداقل برسد.

تشیعی با اشاره به اینکه کیفیت آب، خط قرمز شرکت آب و فاضلاب کشور است تصریح کرد: متاسفانه نرخ رشد جمعیت در کلانشهرهای کشور به خصوص کلا‌نشهرهایی مانند اصفهان بسیار زیاد است و باید مدیریت تقاضای آب در اصفهان جا بیافتد وگرنه این تنش‌ها هر سال بحرانی‌تر می‌شود.

 

وی با بیان اینکه امروز مجموعه آبفای کشور باید نگران تامین آب شرب مورد نیاز شش ماهه دوم سال 93 باشد گفت: اگر تامین آب تابستان سال آینده را بتوان مدیریت کرد بحران دقیقا از شش ماهه دوم سال آینده شروع می‌شود چرا که در سه ماهه اول آن هیچ بارندگی نخواهیم داشت و 92 درصد آب نیز در آن مقطع صرف کشاورزی می‌شود.