صندوقچه

دوشنبه هر هفته از رادیو اقتصاد موج اف ام فرکانس98 مگاهرتز با شماره تلفن 22652525 و پیامک300003637 از ساعت 05/12 تا 15/13 پاسخگوی پرسش های شما عزیزان در زمینه گردشگری خواهم بود. برای اطلاع از موضوع برنامه هر هفته و مشارکت در آن می توانید به وب سایت رادیو اقتصاد مراجعه فرمایید و با مشارکت در آن در بهبود کیفیت برنامه بنده را یاری نمایید

انواع فرش ایرانی در چه ابعادی بافته می شود؟
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ٤:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/٧/٢
 

 هربار که صحبت از فرش می شود ناخودآگاه به یاد همان قالی قرمز رنگی اتاق مادر بزرگمان می افتیم و به راستی فقط یک یا دو مدل از آنها را می شناسیم آنهم به دلیل اینکه ممکن است در دوران کودکی برای شست و شوی آن زمان گذاشته و آب بازی کرده ایم. اما واقعیت امر چیز دیگری است چون این هنر دستان ایرانی انواع و اقسام مختلفی دارد و در اندازه های متفاوت همواره در جهان خودنمایی می کند.

همانطور که می دانیم معمولا قالی های ایرانی از نظر جنس مواد اولیه بافت ، طرح ، اندازه و محل بافت آنها تقسیم بندی شده و قیمت گذاری می شوند اما فارغ از انواع طرح که واقعا متنوع است می توانیم فرش های موجد در کشورمان را از لحاظ جنس به این گونه ها تقسیم بندی کرد:

1.            فرش کرک: همانطور که از نام این فرشها پیداست جنس پرز این گونه فرش ها از الیاف ظریف پشمی تهیه شده وچله آنها معمولا از پنبه یا ابریشم ساخته می شود این درحالی است که معمولا رجشمارهای این نمونه از فرشهای ایران بین 40 تا 50 بافته می شود.

2.            فرش ابریشمی: این نوع فرش جزو یکی از باارزش ترین انواع فرش ایران است و همانطور که از نامش برمی آید مواد خام آن ابریشم است . برخی تولید کنندگان برای اقتصادی شدن بافته هایشان ممکن است چله آنها را از پشم نیز تهیه کنند اما اگر چله هم از جنس ابریشم باشد به این نوع بافته ها تمام ابریشم می گویند و رجشمارشان معمولا 50 تعیین می شود.

3.            فرش تمام پشم: این نوع فرش ایرانی تمام از الیاف پشمی تهیه می شود و رجشمارش معمولا کمتر از 40 درنظر گرفته می شود . فرش های تمام پشمی معمولا در میان عشایر و کوچ نشین ها بافته می شود و از رونق خوبی برخوردار است.

4.            فرش گرده ابریشم: این نوع فرشها بیشتر در مناطق نایین، اردستان و اصفهان بافته می شوند بصورتی که جنس پرزهای خطوط اطراف نقوش و طرح ها که اصطلاحا به آنها گرده می گویند از ابریشم انتخاب می شود در این نوع فرش ها بافتنده برای ایجاد جلوه بیشتر فرش معمولا از ابریشم سفید استفاده می کند.

5.            فرش صوف: در زمینه اینگونه از فرش ایرانی که جزو فرش های گرانبها و هنری ایران هستند به جای گرده صرفا از پود زیر و رو استفاده شده است و گاهی جنس پود رو از فلزات گرانبها مانند طلا و نقره استفاده می شود به همین دلیل معمولا نقش این نوع فرش به صورت برجسته خودنمایی می کند.

6.            فرش کف ابریشم : این نوع فرش ایران که به فرش بوم ابریشمی نیز معروف است فقط پرزهای زمینه اش از جنس ابریشم است و بقیه پرزها اغلب از جنس کرک انتخاب می شود جالب اینجاست که به دلیل تفاوت های میان ابریشم و کرک گل های بافته شده روی این نمونه از فرش ها همانند فرش های صوف به صورت برجسته دیده می شوند.

7.            گل ابریشمی: این نمونه از بافته های ایران برعکس  فرش های کف ابریشمی هستند به این صورت که جنس پرزهای زمینه این گونه فرش ها از جنس کرک و نقش هایش بعضا با ابریشم بافته می شود.

انواع فرش از نظر ابعاد

بطور کلی انواع فرش های ایرانی به 9 گروه از نظر اندازه تقسیم بندی می شوند که گاها هنگام تولید به اندازه ای دارای اختلاف با اندازه های کتابی و روی نقشه هستند.

1ـ قالی: به بافته هایی گفته می شود که مساحت آنها 6 متر مربع یا بیشتر باشد و معمولا در ابعاد

3×2، 5/3×5/2، 4×3، 5×5/3، 6×4، 7×5، 10×6 متر و ... بافته می شوند

2ـ کلگی: این نوع فرش که بیشتر در میان چادرنشینان و روستائیان معروف است معمولا  در ابعاد ً 3×5/1، 3×70/1، 5/3×2 متر تعیین می شود .

3ـ کناره: معمولا خانواده ها برای پوشاندن فضاهای خالی داخل اتاق از بافته های کوچکی استفاده می کردند که به آنها کناره گفته می شود این نوع بافته ها امروز بیشتر در راهروها و راه پله استفاده می شوند به همین دلیل اکثرا عرض این نوع بافته ها از 70 تا 110 سانتی متر انتخاب و طول آنها از 5/2 تا 8 متر تعین خواهد شد.

4. ذرع و نیم: ریشه لغوی این نوع فرش ها در منطقه قدیمی بافت آنها یعنی فارس بوده و از آنجا که واحد ذرع (104 سانت معادل یک ذرع) در آن جا مورد استفاده قرار می گیرفته بافته هایی در ابعاد 156  در 104 سانتی متر را ذرع و نیم می گویند. البته لازم به یادآوری است که اندازه دیگری نیز در این بافته وجود دارد که به آنها ذرع و چارک می گویند یعنی 130 سانتی متر در 80 سانتی متر است.

5ـ قالیچه: قالیچه‌ها فرشهای کوچکی هستند که عموماً در ابعاد 20/2×40/1 متر بافته می‌شوند.

5ـ پرده‌ای: اندازه فرشهای پرده ای معمولا 5/2 × 5/1 متر  هستند. این نوع فرش در مدخل اتاق یا سالنها نصب می شود.

6ـ پشتی: به فرشهایی گفته می‌شود که عرض آنها از 50 تا 80 سانتیمتر و طول آنها از 80 تا 120 سانتیمتر تعیین شده است این در حالی است که متداولترین اندازه پشتی 90×60 و یا 120×60 سانتیمتر  است. در نواحی گرگان و بجنورد به نوعی از پشتیها که پشت آنها گلیم‌بافی شده است و مانند یک کیسه دردار تهیه‌شده‌اند قارچین می‌گویند.

7ـ پادری: این نوع بافته  به اندازه پاگرد در ورودی که معمولاً 70×50 است بافته می‌شوند.