صندوقچه

دوشنبه هر هفته از رادیو اقتصاد موج اف ام فرکانس98 مگاهرتز با شماره تلفن 22652525 و پیامک300003637 از ساعت 05/12 تا 15/13 پاسخگوی پرسش های شما عزیزان در زمینه گردشگری خواهم بود. برای اطلاع از موضوع برنامه هر هفته و مشارکت در آن می توانید به وب سایت رادیو اقتصاد مراجعه فرمایید و با مشارکت در آن در بهبود کیفیت برنامه بنده را یاری نمایید

جشنواره ؛ رویدادی مفید در صادرات نامرئی
نویسنده : عماد عزتی خراسانی - ساعت ۱٢:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۳/۱٢/٧
 

بررسی جایگاه جشنواره‌ها و بازی‌های محلی در توسعه گردشگری

نویسنده: عماد عزتی

یکی از اهداف اصلی گردشگران برای بازدید از مناطق مختلف دهکده جهانی آشنایی و ارتباط با فرهنگ، آداب و رسوم منطقه میزبانشان است بنابراین جای تردید نیست اگر بگوییم این جشنواره‌ها و خرده‌فرهنگ‌های بومی آنجاست که توانسته دلیلی برای بستن بار گردشگران از اقصی نقاط جهان به نقطه‌ای دیگر باشد.

این مهم امروزه به عنوان یکی از راهکارهای توسعه گردشگری در کشورهای مختلف از سوی برنامه‌ریزان ودست‌اندکاران صنعت گردشگری مورد استفاده قرار گرفته و دلیلی برای جابجایی صدها هزار گردشگر از نقطه‌ای به نقطه دیگر جهان بوده‌است به عنوان مثال جشنواره برزیل، یا حتی جشنواره‌های یخی در چین و کره را می‌توان در این میان به عنوان شاخص‌های نوین دانست.

اردشیر اروجی ، مدیرکل سابق دفتر اطلاعات و آمار سازمان میراث فرهنگی در این زمینه معتقد است: جشنواره‌ها برای هزاران سال به عنوان یک پدیده فرهنگی در زمان‌های معینی از تقویم مذهبی، فرهنگی یا کشاورزی برگزار شده‌اند. یونانیان باستان در جشنواره‌ها، ایزدان را پرستش می‌کردند و برای پیروزی در جنگ یا برداشت محصولی خوب، دعا و نیایش می‌نمودند که در اواخر سده‌های میانی در اروپا، جشنواره‌ها چهره‌ای غیرمذهبی‌تر به خود گرفتند و عمدتاً برای ستایش دست‌آوردهای بشری برگزار ‌شدند.

اروجی  بیان می‌کنند جشنواره‌ها غالباً شیوه‌ای برای تقویت فرهنگ و سنن محلی بودند و این فرصت را به جوامع می‌دادند تا هویت فرهنگی خویش را ابراز کنند. علاوه بر این، برگزاری جشنواره‌ها به هنرمندان محلی کمک می‌کند تا به ترویج و نشر آثار خود بپردازند و دوره فشرده‌ای از یک فعالیت هنری باکیفیت را تجربه نمایند که همین پیشینه پس از جنگ جهانی دوم و رشد صنعت گردشگری به عنوان عاملی تاثیرگذار در توسعه گردشگری نوین بکار گرفته شده است.

این کارشناس گردشگری در ادامه می‌افزاید: مضمون برخی از این جشن‌ها عبارت است از موسیقی، حرکات موزون، آشپزی، هنر و ورزش. می‌توان این رویدادها را تنها برای یک بار برگزار کرد و یا هر سال در زمان مشخصی، آنها را تکرار نمود. مدت زمان برگزاری آنها نیز می‌تواند از یک تا چند روز متغیر باشد.

مدیر کل سابق دفتر اطلاعات و آمار سازمان میراث فرهنگی با اشاره به اهمیت برگزاری اینگونه جشنواره‌ها در توسعه و رونق صنعت گردشگری در کشورهایی که قدمت فرهنگی و تاریخی آنها عاملی در جذب گردشگران است می‌افزاید: اگر از کارکرد توسعه گردشگری اینگونه مراسم بگذریم در واقع یکی از مهم‌ترین نتایج این جشنواره‌ها و حضور گردشگران در مناطق مختلف زنده‌نگهداشتن فرهنگ‌ها و آداب سننی است که در گردابه زندگی امروزی درحال از بین رفتن هستند به عنوان ورزش بزکشی یا حتی بازی‌هایی مثل الک دولک که امروزه کمتر در میان جوانان شناخته شده است را در این زمینه می‌توان به کارگرفت.

گردشگری ضمانتی برای بقای روستاها

درهمین حال، دکتر احمد شیخی دبیر هسته علمی گردشگری منطقه شنگن ضمن تاکید بر تاثیر مثبت برگزاری و معرفی بازی‌های بومی و جشنواره‌های محلی در بسته‌های پیشنهادی گردشگری در بازارهای هدف می‌گوید: با توجه به روند روبه رشد مهاجرت از روستاها به شهرهای بزرگ امروزه یکی از کارکردهای مثبت معرفی اینگونه جشنواره‌ها و بازی‌های محلی در بسته‌های پیشنهادی گردشگری این است که نه تنها نظر گردشگران به منطقه یاد شده جلب خواهد شد بلکه زمینه اشتغال و رونق کسب و کار بسیاری از افراد ساکن در منطقه نیز فراهم شده که دلیل اصلی اقامت‌ این گروه در زادگاهشان شناخته شده است.

وی می‌افزاید: تمام کارشناسان بر نحوه تاثیر گردشگری در اشتغالزایی واقف هستند و می‌دانند که به ازای هر 7 نفر گردشگر یک فرصت شغلی در مناطق گردشگرپذیر ایجاد خواهد شد بنابراین اگر بتوانیم با توجه به داشته‌های غنی فرهنگی و تاریخی کشورمان این موضوع یعنی جشنواره‌ها و بازی‌های محلی را به گردشگران داخلی و خارجی معرفی کنیم درواقع  با یک تیر نه دو نشان بلکه چندین نشان با ارزش را هدف گرفته‌ایم.

این کارشناس گردشگری در ادامه تصریح می‌کند: متاسفانه در کشورمان علی‌رغم وجود جشنواره‌های بسیار زیادی که قدمت آنها به تاریخ و تمدن کشورمان باز‌می‌گردد هنوز نتوانسته‌ایم زمینه جهانی شدنشان را فراهم کنیم درحالی که به عنوان مثال مراسم جشن برداشت انگور یا حتی مسابقات پرتاب گوجه فرنگی در اسپانیا و برخی از کشورهای اروپایی هرسالاله زمینه حضور صدها هزار گردشگرا در این مناطق مهیا می‌کند حال آنکه در منطقه سیستان و بلوچستان در دوران گذشته جشن برداشت گندم یکی از پر‌آوازه‌ترین مراسم در میان اقوام بوده است.

این کارشناس ارشد گردشگری درباره جاذبه جشنواره‌های فرهنگی و ورزشی در صنعت گردشگری با ارایه مثالی می‌گوید: ممکن است در باره جشنواره یخی هاربن در چین که هرساله در سردترین ماه سال برگزار می‌شوند چیزی شنیده یا خوانده باشیم ؛ جشنواره‌ای که  هر سال تقریبا یک میلیون نفر از سراسر جهان و خود کشور چین برای برگزاری این جشنواره یخی شرکت می‌کنند و به مدت یک یا چند روز در آن منطقه که ظاهرا قرار بوده در سرمای زمستان خالی از سکنه باشد شرکت می‌کنند. بزرگی و شهرت این جشنواره در اذهان عمومی دلیل ندارد جز هماهنگی و همکاری ارگان‌های معتبر در صنعت گردشگری کشور چین. این درحالی است که امکانات مشابهی در این زمینه بخصوص در استان‌های سردسیر کشورمان در اختیار داریم اما متاسفانه درزمینه جلب نظر گردشگران هنوز نتوانسته‌ایم دقیق و هدفمند برنامه ریزی نماییم چون همکاری و برنامه‌ای مدون در این زمینه دراختیار نداریم.

شیخی با تاکید بر ارایه بسته‌های مختلف گردشگری در اینگونه موارد می‌افزاید: امروزه  بسیاری از خرده فرهنگ‌ها و آداب و رسوم بومی و محلی در مناطق روستایی دورافتاده ایران درحال از بین رفتن است که می‌توان تک تک آنها را با استفاده از حضور گردشگران علاقمند دوباره زیر نظر کارشناسان گردشگری و تاریخ شناسان زنده کرده و باعث بقای آنها شد چون این موارد عاملی برای زندگی و اقامت دوباره روستاییان در محل تولد این خرده فرهنگ‌ها می‌شود.

بازی‌های بومی؛ گنجینه‌ای از فرهنگ ناب ایران

دکتر رضا ارجمندی کارشناس ارشد اکوتوریسم درباره تاثیر بازی‌های محلی و بومی در توسعه گردشگری می‌گوید: همه درباره اهمیت و جایگاه ورزش در توسعه گردشگری شنیده‌ و می‌دانیم و با دیدن یا شنیدن این کلمه ناخودآگاه به یاد بازیهای جام جهانی یا المپیک خواهیم افتاد درحالی که به واقع جایگاه ورزش در صنعت گردشگری صرفا در ورزش‌های نوین نیست چون ورزش‌های کهن و قدیمی نیز می‌تواند به همان اندازه که فوتبال، بسکتبال و شنا در توسعه گردشگری تاثیرگذار باشد اثرات مثبت برجای گذارد.

ارجمندی به بازی چوگان به عنوان یکی از نمادهای ورزش در توسعه گردشگری اشاره می‌کند و می‌افزاید: همه درباره اتفاقاتی که در باره ثبت جهانی این بازی بومی روی‌داد خبر داریم اما این موضوع تنها یک نمونه از کم‌کاری‌های ما درباره استفاده از بازی‌های بومی و محلی در جذب گردشگران بوده است، چون هنوز هم به معنی واقعی به اهمیت استفاده از اینگونه رویدادها و امکانات فرهنگی در توسعه گردشگری پی نبرده‌ایم.

این کارشناس ارشد گردشگری ضمن تاکید بر استفاده از نظرکارشناسان و اهل فن در معرفی و ثبت بازی‌های بومی در کشورمان می‌گوید: اگر با استفاده از شیوه‌های نوین و البته همکاری گسترده ارگان‌های ذی‌ربط بتوانیم مسیر حضور گردشگران برای بازدید از این نوع ورزش‌های بومی و محلی که در سراسر ایران وجود دارند فراهم کنیم جای تردید نیست ناخودآگاه به معرفی و ثبت جهانی بسیاری از آنها که هنوز هم حتی برای مردم کشورمان ناشناخته باقی مانده‌اند فراهم کرده‌ایم.

وی درباره برگزاری جشنواره اقوام و تاثیر آن در صنعت گردشگری نیز معتقد است: بطور کلی هر عاملی که در زمینه توسعه و توجه گردشگران به مناطق مختلف گردشگری کشورمان تاثیرگذار باشد باید به دقت و حساسیت توجه داشته باشیم چون اینگونه رویدادها می‌تواند زمینه رونق و توسعه گردشگری را برای مناطق مختلف کشورمان به ارمغان آورد اما جای تردید نیست این مهم باید زیر نظر کارشناسان و اهل فن صورت گیرد چون در صورت استفاده از برنامه‌های غلط و نابه هنگام صرفا به جایگاه این رویدادهای فرهنگی و ورزشی بومی کشور آسیب وارد خواهیم کرد.

دکتر رضا ارجمندی درپایان به اهمیت توسعه زیرساخت‌ها در این زمینه نیز اشاره می‌کند و می‌افزاید: همه درباره برگزاری جشنواره‌های مختلف فرهنگی و ورزشی درگوشه و کنار جهان شنیده‌ و می‌دانیم این موارد چگونه در توسعه اقتصادی مناطق مختلف جهان تاثیرگذار بوده‌اند اما نباید فراموش کنیم همانطور که یک کارگاه فنی برای توسعه نیازمند سرمایه گذاری و استفاده از افراد متخصص است گردشگری نیز نیازمند سرمایه گذاری دقیق بخصوص در زمینه زیرساخت‌هاست به عنوان مثال فرض کنیم ارگان‌ها و مسئولان مربوطه در زمینه برگزاری و معرفی برخی از جشنواره‌ها و ورزش‌های بومی در بسته‌های گردشگری داخلی و خارجی اقدام کرده اند اما هیچ زیرساخت مناسبی در منطقه مورد نظر در اختیار نباشد تا از گردشگران ورودی استقبال کنیم چه خواهد شد؟ جز اینکه تمام تلاش و سرمایه‌گذاری‌های انجام شده از میان خواهد رفت؟

 پس بجاست از همین امروز برای مهیا کردن زیرساخت‌های مناسب و شناسایی خرده فرهنگ‌ها و ورزش‌های بومی کشورمان اقدام کنیم تا در نهایت بتوانیم بااستفاده از امکانات موجود و جاذبه‌های فرهنگی و ورزشی اقصی نقاط کشورمان این تمدن چندین هزار ساله را به جهانیان درست معرفی کنیم .