یک وجب روغن روی آش رکود!

تعدادی از کارخانه های روغن کشی که کارشان وابسته به دانه روغنی است، با کمبود این ماده خام مواجه شده اند و با خطر تعطیلی، دست و پنجه نرم می کنند.
براساس آمارهای موجود، ۲۶ کارخانه روغن کشی با ظرفیت تولید بیش از ۵میلیون تن روغن و اشتغالزایی حدود ۴۰هزار نفر مستقیم و غیرمستقیم در کشور ایجاد شده و شرایط نامناسب تامین مواد اولیه باعث شده، اغلب آنها با کمتر از ۴۰ درصد ظرفیت اسمی تولید داشته باشند و فقط سال گذشته پنج کارخانه تعطیل شدند. 

براساس قوانین موجود، واردات دانه های روغنی و روغن خام به کشور برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی، تابع شرایطی خاص با پرداخت عوارضی از سوی واردکنندگان صورت می گیرد و این روند، باعث شده واردکنندگان برای کاهش هزینه هایشان تمایل بیشتری برای واردات کنجاله داشته باشند. در این زمینه، گروهی از کارشناسان براین باورند که تغییر سیاست های فعلی می تواند نه تنها مانع خروج حجم عمده ای ارز از کشورمان باشد، بلکه زمینه استقلال ایران از وابستگی واردات کنجاله را فراهم می کند. 

از سوی دیگر، گروهی معتقدند به دلیل مازاد ظرفیت تولید موجود با توجه به سرمایه گذاری بیش از نیاز کشور کارخانه های یاد شده تعطیل شده اند و مشکلات ایجاد شده به دلیل کمبود یا نامتوازن بودن مواد اولیه نیست. 

مشکل از تامین مواد اولیه نیست 

علیرضا مهاجر، مجری طرح دانه های روغنی درباره تعطیلی برخی واحدهای روغن کشی به جام جم گفت: در بسیاری جراید، مطرح شده عدم توازن در واردات باعث این اتفاق شده است، در حالی که اعلام می کنم، هیچ مشکلی در این زمینه نیست؛ بلکه کارخانه ها به دلیل مشکلات ساختاری خود بهانه تراشی می کنند. 

مهاجر افزود: تاکنون اراده ای برای استقلال و خودکفایی تولید دانه های روغنی نبوده و به همین دلیل، سالانه ۴ میلیارد دلار برای واردات هزینه می کردیم، در حالی که براساس فرمایش رهبر معظم انقلاب باید این وابستگی به سمت صفر شدن حرکت کند. مجری طرح دانه های روغنی، نیاز کشور به کلزا را یک و نیم میلیون تن عنوان کرد و افزود: نیاز ما به کنجاله ۳.۵ میلیون، ظرفیت روغن کشی ۵.۵ میلیون، ظرفیت تصفیه روغن ۳.۶ میلیون، واردات روغن خام ۱.۳ میلیون و واردات دانه های روغنی ۱.۴ میلیون تن است. 

وی میزان تولید کلزا در سال گذشته را بیش از ۱۸۲ هزار تن اعلام کرد و گفت: تولید این محصول نسبت به سال گذشته، بیش از ۲.۷ برابر معادل ۳۰۰ درصد رشد داشته و براساس برنامه ریزی اخیر انتظار می رود، تولید کلزا در سال زراعی جدید حداقل به ۵۰۰ هزار تن برسد. 

مهاجر تاکید کرد: دانه های روغنی تولید شده در ایران با توجه به مشکلاتی که در گذشته داشتیم، ممکن است از نظر کیفی درصدی با آنچه وارد می شود، تفاوت داشته یا گران تر باشد، اما لازم است با حمایت از تولید داخل فرصت دهیم، کشاورزان خودشان را به روزرسانی کنند. 

مجری طرح دانه های روغنی تاکید کرد: ماشین آلات، نوع کشت، بذرها و ده ها عامل دیگر در زمینه کیفیت محصول برداشت شده تاثیرگذار است که برخی از آنها در ایران نیازمند سرمایه گذاری است و لازم است برای آن برنامه ریزی کنیم که این کار صورت گرفته است. فقط باید زمان بدهیم تا همه شرایط براساس اصول خود اجرایی شود. 

وی تصریح کرد: براساس سیاست های اقتصاد مقاومتی باید طی یک دوره ده ساله توان تامین ۷۰ درصد نیاز بازار را داشته باشیم، در حالی که اکنون تقریبا ۹۴ درصد نیاز داخلی از طریق واردات تامین می شود، پس تحولی قابل توجه در این بخش ایجاد خواهد شد که باید همه دست به دست هم دهیم تا به سرمنزل مقصود برسیم. 

مهاجر درباره حمایت از تولید داخلی گفت: همان طور که مسئولان به درستی برنامه ریزی کرده اند باید مزیت کشت دانه های روغنی برای کشاورزان ایجاد شود تا تمایل به تولید داشته باشند. با این تصمیم گیری قطعا قدرت اقتصادی آنها افزوده می شود و کم کم شاهد به روز شدن ماشین آلات و دستگاه های مورد نیاز خواهیم شد. از این رو بهتر است همچنان با حمایت از کشاورزان آنها را مشتاق تولید کنیم چون اگر یک سال چنین اتفاقی نیفتد، قطعا سال بعد کشت جایگزین خواهند داشت و وابستگی ادامه می یابد. 

واردات بهانه است 

داریوش محمودی، دبیر اسبق انجمن صنفی صنایع روغن نباتی درباره انتشار خبر تعطیلی واحدهای روغن کشی به دلیل واردات کنجاله به جام جم گفت: بررسی این موضوع نیازمند مباحثی کاملا تخصصی است، اما در کلان موضوع تعطیلی کارخانه ها ربطی به واردات کنجاله ندارد و این بهانه ای برای پاک کردن صورت مساله است. 

محمودی افزود: بیش از ۳۰ کارخانه روغن کشی با ظرفیت نصب شده حدود ۳میلیون تن در ایران وجود دارد، درحالی که مصرف داخلی ایران تنها ۱.۵ میلیون تن روغن است. با این آمار باید گفت، آیا بازار فروش عامل تعطیلی است یا واردات مواد اولیه؟ 

این کارشناس صنعت روغن تاکید کرد: اغلب کارخانه هایی که تعطیل می شوند، حتی آن گروه که دارای برندهای قدیمی بوده اند، به دلیل ساختار اشتباه و کاهش سهم فروش به این نقطه رسیده اند، نه این که توان تامین مواد اولیه نداشته باشند. 

دبیر اسبق انجمن صنفی روغن نباتی معتقد است، سهم کیک بازار ایران برای تولیدکنندگان کاملا مشخص است و راهکاری نیست، جز دستیابی به بازارهای جایگزین صادراتی که در این زمینه تعیین کننده است. 

محمودی به جام جم گفت: گروهی از کارخانه های روغن کشی کوچک که امکانات اقتصادی محدودی در اختیار دارند، در این شرایط توان رقابت با تولیدکنندگان بزرگ را ندارند و گروهی از تولیدکنندگان قدیمی هم مشکلات ساختار مدیریتی دارند، نمی توانند در این زمینه سیاستگذاری کنند. پس تعطیلی چاره آخری است که امروز به بهانه کمبود مواد اولیه مطرح شده است. 

نباید احساسی تصمیم گیری شود 

ابوالحسن خلیلی، دبیر اسبق انجمن روغن، درباره تعطیلی کارخانه های روغن کشی به جام جم گفت: سیاست های فعلی باعث شده، واردات کنجاله برای بازرگانان صرفه اقتصادی داشته باشد و توجه کمتری به تامین دانه مورد نیاز فعالیت کارخانه های روغن کشی شود. 

خلیلی افزود: براساس قوانین فعلی، واردکنندگان باید مبالغی را به عنوان عوارض بپردازند، به این صورت که برای واردات روغن خام کیلویی ۲۰۰ تومان و دانه روغنی کیلویی ۵۰ تومان؛ اما واردات کنجاله هیچ هزینه ای برای واردکنندگان ندارد. 

وی تصریح کرد: سیاست های حمایتی برای تولید دانه های روغنی داخل ایران نیز هزینه هایی را برای خرید دانه روغنی داخلی به منظور دریافت مجوز واردات به بازرگانان تحمیل می کند. به عنوان مثال برای واردات دانه روغنی، کیلویی ۱۸ تومان و برای واردات روغن خام کیلویی ۱۰۰ تومان مازاد بر عوارض دریافت می شود، اما بازهم کنجاله از هرگونه تعهد و الزام به دلیل توجه وزارت جهاد به تامین خوراک دام و طیور معاف شده است. 

به گفته وی، سیاست های فعلی وزارت جهاد کشاورزی در کنار وقایع بین المللی که باعث شده فاصله قیمتی دانه روغنی خارجی با کنجاله تقریبا ۷۰ دلار باشد، بازرگانان را تشویق به واردات کنجاله کرده است تاجایی که این رویه عامل نگرانی کارخانه های روغن کشی شده است. 

کاهش واردات، نمایانگر اوضاع صنعت است 

علی دانا، عضو اسبق هیات مدیره انجمن صنفی صنایع روغن کشی ایران درباره تعطیلی کارخانه های روغن کشی به جام جم گفت: من اطلاعات دقیقی از تعداد واحدهای تعطیل شده ندارم، اما آن طور که مسلم است، روند کاهش واردات دانه روغنی که در آمارهای گمرک آمده، بیانگر آن است که تولید روند نزولی داشته و این روند شرایط کارخانه ها را نمایش می دهد. 

دانا افزود: روند افزایشی واردات کنجاله عوامل متعددی دارد که یکی از آنها سرعت نقدشوندگی کنجاله وارداتی در بازار به جای واردات دانه های روغنی است. به دلایل دیگری که عوارض حمایتی دولت برای تولید دانه های روغنی است، واردکنندگان تمایل بیشتری برای واردات کنجاله دارند. 

این کارشناس صنعت روغن کشی تاکید کرد: یکی از دلایل اعمال تعرفه و عوارض برای واردات روغن خام و دانه روغنی از سوی دولت، حمایت از کشاورزان برای کشت این محصول است، در حالی که اگر کارخانه های روغن کشی کم کم از چرخه تولید خارج شوند، سیاست دولت با شکست مواجه خواهد شد. بنابراین باید مسئولان با در نظر گرفتن تمام موارد نسبت به سیاستگذاری اقدام کنند. 

صنعت رو به زوال روغن کشی 

محمدحسن سلمانیان، مدیرعامل یک کارخانه روغن کشی در گفت وگو با خبرگزاری صدا و سیما گفت: یکی از دلایلی که این صنعت به این وضعیت رسیده، واردات بد است، یعنی به جای واردات مواد اولیه، محصول نهایی را وارد می کنند. 

وی افزود: ابتدای راه اندازی این کارخانه حدود ۳۰۰ نفر نیرو داشت، اما طی دوسال گذشته به نصف کاهش یافته، آن هم به دلیل کمبود مواد اولیه برای تولید روغن و کنجاله است. 

عبدالکریم سماوی، مدیرعامل یک کارخانه روغن کشی دیگر گفت: سال گذشته از ۱.۹ میلیون تن دانه روغنی، ۱.۵ میلیون تن کنجاله تولید شد و با توجه به این که ۲.۵ میلیون تن کنجاله نیاز کشور است، تنها نیاز کنجاله وارداتی یک میلیون تن بود که متاسفانه ۱.۶ میلیون تن وارد شد. 

وی افزود: به همین دلیل کارخانه هایی که سال ها با ظرفیت پایین فعالیت می کردند، با مشکل روبه رو شدند و دیگر توان رقابت ندارند و برخی کارخانه های روغن کشی هم تعطیل شد. 

در همین حال، قریب رضا توسلی دیگر مدیر صنعت روغن کشی ایران گفت: کمبود دانه های روغنی باید برطرف شود و اگر با وجود کشت این محصولات نیاز کشور و کارخانه ها تامین نمی شود، باید به جای کنجاله، دانه های روغنی وارد شود. 

وی افزود: مزایای این کار افزایش امنیت غذایی کشور، اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم، مدیریت منابع ارزی، افزایش تولید داخلی و رشد اقتصادی و حفظ ارزش افزوده در داخل کشور است. 
/ 0 نظر / 14 بازدید